Состојбата позната како синдром на полицистични јајници, или PCOS, добива ново име: Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome, односно PMOS. Промената не е само медицинска формалност или игра со зборови, туку обид да се поправи долгогодишно погрешно разбирање на состојба што погодува една од осум жени, односно повеќе од 170 милиони жени во светот.
Според Endocrine Society, новото име треба подобро да покаже дека не станува збор само за „цисти на јајниците“, туку за сложена хормонална, метаболичка и репродуктивна состојба што може да влијае врз телесната тежина, кожата, менталното здравје, метаболизмот и репродуктивниот систем. Токму затоа експертите сметаат дека старото име со години ја намалувало сериозноста на состојбата и придонесувало за задоцнета дијагноза, слаба информираност и недоволна грижа.
Зошто старото име било проблем
PCOS со децении се поврзуваше со јајници и цисти, но новите медицински сознанија покажуваат дека состојбата не може да се сведе само на тоа. Ендокринологот Хелена Тиди од Универзитетот „Монаш“, која го водела процесот на преименување, посочува дека кај оваа состојба всушност нема зголемување на абнормални цисти на јајниците. Затоа старото име често создавало погрешна слика и ги засенувало другите важни симптоми и ризици.
Симптомите на PCOS, односно PMOS, може да се разликуваат од жена до жена, но најчесто вклучуваат нередовен менструален циклус, акни, зголемена влакнавост на лицето или телото, опаѓање на косата, потешкотии со телесната тежина, проблеми со овулацијата и плодноста, како и зголемен ризик од инсулинска резистенција и метаболички нарушувања. Кај дел од жените состојбата може да влијае и врз менталното здравје, преку анксиозност, депресивност или чувство на исцрпеност, особено кога симптомите долго време не се препознаваат како дел од една поширока хормонална и метаболичка состојба.
PMOS, како ново име, треба да ја премести тежината на објаснувањето таму каде што медицината сега ја гледа суштината: во хормоналните промени, метаболичките последици и долгорочните ефекти врз здравјето. Тоа е важно затоа што многу жени со години живеат со симптоми што не се препознаваат навреме или се третираат одделно, како проблем со кожа, циклус, тежина, плодност или анксиозност, наместо како дел од поширока состојба.
Промена што ја бараа и пациентките
Преименувањето не било одлука донесена преку ноќ. Според Endocrine Society, процесот траел 14 години и вклучил глобална соработка меѓу експерти и луѓе со лично искуство со состојбата. Во процесот учествувале повеќе од 50 пациентски и професионални организации, биле собрани над 22.000 одговори во анкети, а биле организирани и меѓународни работилници со пациенти и здравствени работници.
Овој дел е важен затоа што покажува дека новото име не е само научна корекција, туку и одговор на долгогодишното чувство кај пациентките дека состојбата не се сфаќа доволно сериозно. Експертите вклучени во процесот нагласуваат дека името требало да биде научно точно, лесно за комуникација, културно соодветно и да не создава дополнителна стигма.
Што ќе промени PMOS
Новото име само по себе нема да ја излечи состојбата, но може да го промени начинот на кој лекарите, здравствените системи и јавноста зборуваат за неа. Ако PCOS досега често звучеше како проблем ограничен на јајниците, PMOS ја отвора пошироката слика: состојба што бара мултидисциплинарен пристап, подобра дијагностика, поголема свест и посериозен третман.
Токму тоа е суштината на оваа промена. Кога една состојба е погрешно именувана, таа може да биде и погрешно разбрана. А кога е погрешно разбрана, пациентките почесто чекаат подолго за дијагноза, добиваат фрагментирана грижа или се соочуваат со чувство дека нивните симптоми не се доволно сериозни.
Целосната примена на новото име се очекува во ажурираните меѓународни насоки во 2028 година, а во меѓувреме ќе трае тригодишен период на транзиција, придружен со меѓународна кампања за едукација и информирање на пациентите, здравствените работници, владите и истражувачите.
За 170 милиони жени во светот, PMOS не значи дека добиваат „нова болест“, туку дека состојбата со која живеат конечно добива име што подобро ја објаснува. Тоа е чекор кон подобра дијагноза, помалку стигма и здравствена грижа што не ги гледа симптомите одвоено, туку ја гледа целата слика.
