Загадувањето на воздухот предизвикано од сè поинтензивните шумски пожари и топлотните бранови може да ги поткопа глобалните напори за подобрување на квалитетот на воздухот и заштита на здравјето, предупреди Светската метеоролошка организација (СМО).
Метеоролошката агенција на ОН оценува дека климатските промени го отежнуваат исполнувањето на меѓународните цели за подобрување на квалитетот на воздухот, бидејќи екстремните временски услови создаваат сè поголеми количини загадувачки материи во атмосферата.
Климатските промени и загадувањето се тесно поврзани
Во својот годишен извештај за квалитетот на воздухот и климата, СМО наведува дека загадувањето на воздухот и климатските промени се тесно поврзани и треба да се решаваат преку координирани политики, а не одделно. Организацијата предупредува дека исполнувањето на упатствата на Светската здравствена организација за квалитет на воздухот ќе биде сè потешко доколку екстремните шумски пожари продолжат да стануваат почести и поинтензивни.
Шумските пожари стануваат сè позначаен извор на загадување на воздухот, иако построгите регулативи во многу развиени земји доведоа до намалување на емисиите од индустријата и транспортот. „Без разлика колку е чист вашиот град или регион, големите количини загадување од шумските пожари можат да го влошат квалитетот на воздухот и во тие области“, изјави за „Ројтерс“ Лоренцо Лабрадор, научник од СМО.
PM2.5 и озонот се особено проблематични
Извештајот посебно го нагласува зголеменото влијание на фините честички PM2.5 и на приземниот озон.
Овие загадувачи се поврзуваат со низа здравствени последици, вклучително и заболувања на дишните патишта и кардиоваскуларниот систем.
СМО повикува и на подобро следење на загадувачите и аеросолите во атмосферата, меѓу кои се саѓите и микропластиката. Според организацијата, овие честички сè уште не се следат доволно, иако се широко присутни во атмосферата.
Екстремните пожари и чадот се зголемуваат
Годинава беше обележана со екстремни температури и разорни шумски пожари во повеќе делови од Европа, меѓу кои Шпанија, Франција и Грција. Според СМО, екстремната топлина станува сè почеста, поинтензивна и подолготрајна како што се загрева планетата. Високите температури и сушата создаваат услови во кои пожарите полесно се шират и траат подолго, а со нив се зголемува и количината чад и штетни честички во воздухот.
Нов извештај покажува дека концентрациите на PM2.5 во 2025 година биле над долгорочните просеци во северна Канада, делови од Русија и западна и централна Африка, што се поврзува со зголемената пожарна активност. Северозападна Шпанија исто така била едно од жариштата, поради екстремно сериозните пожари кон крајот на летото.
Студија цитирана во извештајот покажала дека бројот на екстремни настани поврзани со чад од шумски пожари на глобално ниво се зголемил трипати од 1990-тите. Според процените наведени во извештајот, ваквите настани можеби придонеле за речиси 100.000 дополнителни смртни случаи годишно во периодот од 2010 до 2018 година.
Чадот од пожарите носи токсични материи
Честичките што се ослободуваат при шумските пожари се особено проблематични затоа што можат да содржат различни токсични хемикалии, објаснува Лабрадор. Вдишувањето на таквиот чад може да предизвика воспалителни процеси во организмот и да го оптовари респираторниот систем, што е особено ризично при долготрајна изложеност и високи концентрации на честички.
Зголемената пожарна активност затоа не е само прашање на заштита на шумите и имотот. Сè поголем проблем станува и загадувањето што го носи чадот, кој може да се шири на големи растојанија и да влијае врз квалитетот на воздухот и во области кои се далеку од самите пожари.
