Речиси сите плитки корални гребени, вклучувајќи го и Големиот корален гребен во Австралија, се изложени на висок ризик од колапс на екосистемот пред 2075 година, според најновата проценка на советниците за зачувување на Обединетите нации, објави „Гардијан“ .
Околу 24 проценти од светските гребени во повеќе од 80 земји веќе се сметаат за критично загрозени. Кога во пресметката ќе се вклучат и очекуваните ефекти од глобалното затоплување, оваа бројка се зголемува на 96 проценти. Коралните гребени, познати како „дождовни шуми на морето“, се дом на една четвртина од сите познати морски видови. Тие обезбедуваат храна и крајбрежна заштита за стотици милиони луѓе, а се и клучни за туризмот.
Прекумерниот риболов, загадувањето, крајбрежната изградба и глобалното затоплување веќе доведоа до опаѓање на овие екосистеми во текот на изминатите 50 години, што е потврдено од губењето на живи корали и промените во популациите на риби, се вели во извештајот.
Гребените сè уште би можеле да преживеат
Научниците велат дека прогнозата е мрачна, но велат дека наодите се силно предупредување дека гребените би можеле да преживеат ако итно се намали употребата на фосилни горива и се спроведат силни локални мерки за заштита.
„Ризикот е реален и многу загрижувачки“, рече д-р Мишал Гудка, директор за истражување во CORDIO East Africa и научен раководител на проценката. „Можеме да изгубиме еден од нашите највредни екосистеми, а тоа директно ќе влијае на милиони луѓе низ целиот свет“, додаде тој.
Проценката ја анализираше моменталната состојба и идните закани за 127 региони на корални гребени. Работата беше координирана од Меѓународната унија за зачувување на природата (IUCN), меѓународно тело кое ги советува Обединетите нации.
Кога се смета дека еден екосистем е пропаднат?
Анализата се базира на сценарио од „средна перспектива“ за емисиите на стакленички гасови, кои доаѓаат главно од согорување на фосилни горива. Таквото сценарио би довело до глобално затоплување од околу 2,7 °C до крајот на векот во споредба со прединдустриското време. Други проценки покажуваат дека сегашните климатски политики и цели усвоени од земјите веројатно ќе доведат до затоплување од околу 2,6 °C.
IUCN забележува дека процентот на критично загрозени региони веројатно ќе биде поголем, но немаше доволно податоци за четири региони. Коралните гребени на западните Галапагос веќе се распаднаа. Класификацијата „критично загрозен“ укажува на „екстремно висок ризик“ од колапс на екосистемот пред 2075 година.
Екосистемот на коралниот гребен се смета за пропаднат ако повеќе не може да се одржи поради речиси целосно или целосно губење на живите корали што го сочинуваат. Оваа проценка не ги опфати целосно ефектите од четвртиот глобален настан на масовно белење на коралите, кој траеше од почетокот на 2023 година до средината на 2025 година.
„Не е предоцна“
Американската организација „Корален гребен воч“ потврди дека станува збор за најраспространетото масовно белење некогаш забележано. Глобалниот бран кулминираше со најлошото белење досега на гребените на Западна Австралија, каде што топлотен бран уништи корали во должина од 1.500 километри.
Морските топлотни бранови предизвикуваат коралите да ги отфрлат симбиотските алги што им ја даваат бојата и хранливите материи. Иако белењето не е секогаш фатално, тоа ги ослабува коралите и ги прави поподложни на болести. Гудка нагласи дека резултатите се алармантни, но дека ситуацијата не е безнадежна. „Ова треба да се сфати како повик за акција, рано предупредување пред да се остварат најлошите сценарија“, додаде тој.
„Не е предоцна да им се даде шанса на коралните гребени да се опорават, но ова бара решителна акција за борба против климатските промени и запирање на понатамошното затоплување на океаните. Знаеме што е потребно: амбициозни намалувања на емисиите, посилна заштита и реставрација и континуирани инвестиции во отпорни крајбрежни екосистеми и заедниците што зависат од нив“, рече д-р Гретел Агилар, генерален директор на IUCN.
Четири од 17-те гребенски региони во Австралија моментално се сметаат за критично загрозени. Пет се загрозени, а уште пет се класифицирани како ранливи. Сепак, сите 17 региони, вклучувајќи го и Големиот корален гребен, преминуваат во критично загрозена категорија кога ќе се земат предвид очекуваните влијанија од климатските промени.
Д-р Бен Фицпатрик, од Институтот за океани при Универзитетот во Западна Австралија, го водеше австралискиот дел од проценката. Тој рече дека растечката топлина „преовладала сè“, дури и со способноста на некои корали да се прилагодат на потоплите води.
„Гребните се како сликите на Пикасо под вода. Тие се дом на милиони неверојатни суштества. Можете да го поминете целиот свој живот истражувајќи како живеат овие извонредни суштества. Помислата дека можеме да го изгубиме тоа е разорна. Пораката е следнава: треба да престанеме да согоруваме фосилни горива“, рече Фицпатрик.
