Генералниот секретар на НАТО ќе се сретне со американскиот претседател во обид да ги намали несогласувањата пред самитот во Анкара, каде главна тема ќе биде европското зголемување на одбранбените капацитети.
Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, денеска ќе се сретне со американскиот претседател Доналд Трамп во Белата куќа, во момент кога Алијансата се соочува со нови тензии меѓу Вашингтон и европските сојузници. Средбата доаѓа пред самитот на НАТО, кој треба да се одржи на 7 и 8 јули во Анкара, а главна тема ќе бидат американските очекувања за побрзо зголемување на европските одбранбени способности.
Според Ројтерс, Руте ќе се обиде да ги намали тензиите пред самитот и да спречи јавно судирање меѓу Трамп и лидерите на другите земји членки. Во фокусот ќе бидат и реакциите на сојузниците по американската воена кампања против Иран, за која Вашингтон смета дека не добила доволно поддршка од дел од земјите во НАТО.
Клучен самит во Анкара
Самитот на НАТО во Анкара ќе ги собере лидерите на 32 земји членки на Алијансата. На средбата е поканет и украинскиот претседател Володимир Зеленски како гостин.
Се очекува главната расправа да биде околу тоа што европските сојузници и Канада се подготвени да понудат за да ги исполнат барањата на Вашингтон. Администрацијата на Трамп подолго време инсистира европските земји побрзо да ги зголемат одбранбените трошоци и да преземат поголем дел од товарот за сопствената безбедност.
Ова прашање не е ново, но сега добива поголема тежина поради војната во Украина, нестабилноста на Блискиот Исток и растечките сомнежи во Европа за долгорочната американска посветеност на НАТО.
Американски критики кон сојузниците
Тензиите се зголемија откако високи американски функционери, меѓу кои и министерот за одбрана Пит Хегсет, ги критикуваа сојузниците поради, како што оценуваат во Вашингтон, недоволна поддршка за американските операции против Иран. Дел од ставовите на сојузниците биле опишани како „срамотни“, а Пентагон најави и ревизија на американското воено присуство во Европа.
Трамп, според американските медиуми, повторно изразил незадоволство од НАТО и ја довел во прашање улогата на Алијансата ако европските членки не ги зголемат своите обврски. Тоа предизвикува загриженост кај европските држави, кои стравуваат дека јавен конфликт на самитот би можел дополнително да ја ослаби сликата за единство во Алијансата.
Руте во улога на смирувач на тензиите
За Марк Руте, средбата со Трамп е дипломатски тест. Како генерален секретар на НАТО, тој се обидува да ја задржи американската поддршка за Алијансата, но и да ги увери европските сојузници дека трансатлантската врска останува функционална.
Руте во претходните настапи настојуваше да ја нагласи важноста на зголемените европски инвестиции во одбраната, но и да покаже дека сојузниците веќе преземаат чекори во таа насока. Неговата задача сега е да го претстави тој напредок како доволно убедлив за Вашингтон, без да создаде впечаток дека НАТО дејствува под ултиматум.
Што е влогот за Европа
За европските земји, притисокот од Вашингтон значи дека повеќе нема простор за одложување на одбранбените реформи. Прашањето не е само колку пари ќе се издвојат, туку колку брзо Европа може да изгради реални воени капацитети, производство на муниција, логистика и подготвеност за кризи.
Во исто време, дел од европските влади се соочуваат со домашен политички притисок поради растечките трошоци за одбрана. Зголемувањето на воените буџети може да биде тешко да се објасни на јавноста во земји каде што граѓаните веќе се соочуваат со високи трошоци за живот, станбена криза и притисок врз јавните услуги.
Затоа самитот во Анкара ќе биде повеќе од редовна дипломатска средба. Тој ќе биде тест за тоа дали НАТО може да ја задржи внатрешната кохезија во услови кога САД бараат повеќе од Европа, а Европа сè повеќе се прашува колку сигурна е американската заштита.
