Швајцарија, една од најбогатите и најотворени економии во светот, денес се соочува со прашање што би можело суштински да ја промени нејзината иднина: дали растот на населението треба да биде ограничен на максимум 10 милиони жители?
На референдумот што се одржува оваа недела, граѓаните ќе одлучуваат за иницијатива која предвидува воведување построги мерки за имиграција доколку бројот на жители ја надмине границата од 9,5 милиони. Ако населението достигне 10 милиони, можно е дури и преиспитување на договорот за слободно движење со Европската Унија, еден од столбовите на швајцарскиот економски модел.
Прашањето доаѓа во време кога населението на Швајцарија надмина 9,1 милион жители, што претставува раст од околу 10 проценти во последната деценија. Истовремено, земјата се соочува со демографски предизвици: бројот на лица постари од 65 години за првпат е поголем од бројот на млади под 20 години.
Поддржувачите на иницијативата, предводени од десничарската Швајцарска народна партија (SVP), предупредуваат дека брзиот раст на населението создава притисок врз домувањето, инфраструктурата, образованието, здравството и пазарот на труд. Според нив, ограничувањето на имиграцијата е неопходно за да се зачува квалитетот на животот и одржливоста на јавните услуги.
Но, деловната заедница гледа сериозни ризици. Голем број швајцарски и мултинационални компании предупредуваат дека економскиот успех на земјата е тесно поврзан со можноста да привлекува квалификувани работници од странство. Во фармацевтската индустрија, технологијата, финансискиот сектор и здравството, странските експерти играат клучна улога во одржувањето на конкурентноста.
Според официјалните податоци, речиси една третина од жителите на Швајцарија се родени надвор од земјата, а околу 1,4 милиони граѓани на Европската Унија живеат и работат во неа. Дополнително, секој ден стотици илјади луѓе ја минуваат границата за да работат во швајцарски компании. Економистите предупредуваат дека евентуалното ограничување на слободното движење би можело да има пошироки последици од самата миграциска политика. Бидејќи ЕУ е најважниот трговски партнер на Швајцарија, секое нарушување на договорите со Брисел би можело да влијае врз инвестициите, пристапот до европските пазари и способноста на компаниите да привлекуваат таленти.
Дебатата во Швајцарија затоа не е само за бројот на жители. Таа ја отвора пошироката дилема со која се соочуваат многу развиени држави: како да се зачува економскиот раст и конкурентноста, а истовремено да се одговори на стравовите поврзани со брзите демографски промени.
Резултатот од референдумот ќе биде внимателно следен и надвор од границите на Швајцарија. Во време кога миграцијата станува една од најчувствителните политички теми во Европа, одлуката на швајцарските гласачи може да испрати силна порака за тоа во кој правец се движат современите европски општества.
