По години тестирања и низа неуспешни обиди, Starship на SpaceX за првпат стигна до орбита околу Земјата. На својот 14. тест-лет, гигантската ракета полета од Тексас, и покрај откажувањето на еден мотор продолжи кон планираната орбита и распореди 26 нови Starlink сателити. Летот, сепак, заврши многу порано од планираното.
SpaceX на 28 септември го изведе досега најамбициозниот тест на Starship – ракета која компанијата ја развива како целосно и брзо повторно употреблив систем за транспорт на големи товари и, во иднина, луѓе до Месечината и Марс.
Ракетата полета од комплексот Starbase во Тексас, а за првпат целта не беше само суборбитален лет, туку вистинско влегување во орбита. И успеа.
Еден мотор откажа, но Starship продолжи
Летот не помина без проблеми. Еден од моторите откажа за време на искачувањето, но леталото продолжи со преостанатите мотори и ја достигна планираната орбитална траекторија.
Тоа беше клучниот момент на мисијата.
Досегашните летови на Starship намерно беа суборбитални, односно не влегуваа во орбита околу Земјата. SpaceX објаснува дека со тоа се намалува ризикот при тестирањето, додека првиот орбитален лет претставува значително покомплексен чекор.
Starship достигна височина од околу 275 километри. Првичниот план предвидуваше речиси десетчасовен лет и околу шест кружења околу Земјата. Но, поради состојбата на леталото, SpaceX одлучи мисијата да биде прекината порано. Наместо да продолжи со планираната траекторија, Starship се упати кон порано враќање во атмосферата и заврши во северниот Пацифик, северно од Хаваите, по околу три часа лет.
26 Starlink сателити во орбита
Мисијата сепак имаше уште една важна задача. Starship распореди 26 Starlink V3 сателити – првпат новата генерација сателити беше испратена во орбита со Starship. SpaceX наведува дека секој од овие сателити е дизајниран да додава околу еден терабит во секунда капацитет на мрежата, односно вкупно околу 26 Tbps од оваа мисија.
Три од сателитите имаа и камери со задача да го снимаат топлинскиот штит на Starship за време на летот. Снимките треба да помогнат во понатамошното тестирање на заштитата на леталото при враќање низ атмосферата. Со тоа, мисијата не беше само демонстрација на способноста за влез во орбита, туку и прв практичен чекор кон користење на Starship за носење товар во вселената.
Од експлозии до орбита
Патот до овој момент не беше лесен. Starship досега имаше 13 тест-летови, а SpaceX постепено ги менуваше конструкцијата, моторите, софтверот и системите за повторно користење. На претходниот лет, во јули 2026 година, Starship успешно ги распореди првите Starlink V3 сателити во тест-режим и изведе демонстрација на повторно активирање на мотор во вселената, но Super Heavy бустерот повторно заврши со тврдо слетување во Мексиканскиот Залив.
За Flight 14 SpaceX направи дополнителни измени на хардверот и софтверот, вклучително и подобрувања поврзани со повторното активирање на моторите и со топлинскиот штит.
Зошто ова е важно за Месечината и Марс?
SpaceX го развива Starship како систем што во иднина би требало да може повторно и повторно да лета, со што би се намалиле трошоците за транспорт до орбитата. Амбицијата оди многу подалеку од сателитите.
Starship е дел од плановите на НАСА за идни мисии кон Месечината, а неговата голема носивост би можела да биде важна за транспорт на опрема, гориво и други товари потребни за подолги вселенски мисии. Но, за да стане вистински оперативен систем, Starship сè уште треба да реши повеќе технички предизвици – меѓу нив сигурното враќање на леталото, контролираното слетување и целосната повторна употребливост.
Првиот орбитален лет затоа не значи дека Starship е готов. Значи дека влегува во нова фаза. По 13 тестирања, најголемата ракета на SpaceX конечно ја направи првата орбитална обиколка. А следното прашање е многу поголемо: колку брзо вакви летови ќе станат рутина?
