Цената на нафтата повторно се движи над границата од 100 долари за барел, додека светскиот пазар на дизел се соочува со сериозен недостиг. Новите напади и неизвесноста околу снабдувањето од Блискиот Исток повторно ги раздвижија енергетските пазари.
Брентот денеска се движеше околу 105–107 долари за барел, при што пазарите истовремено реагираат и на сигналите за можни дипломатски разговори меѓу САД и Иран и на новите безбедносни ризици во регионот.
Особено чувствителен е пазарот на дизел. Според Reuters, глобалните цени на дизелот достигнаа рекордни нивоа, а европските фјучерси се повеќе од двојно повисоки во однос на почетокот на годината. Намалените испораки од Русија, Блискиот Исток и Кина дополнително го стегаат пазарот.
Што значи тоа за Македонија?
Во Северна Македонија, според актуелните максимални цени на РКЕ, бензинот 95 се продава до 99 денари за литар, бензинот 98 до 101 денар, а дизелот до 104,5 денари за литар.
Последната одлука на РКЕ од 22 септември донесе значителна промена кај дизелот – неговата максимална цена беше зголемена за 5,5 денари за литар, додека бензините поевтинија за 1,5 денар.
Глобалниот пазар, сепак, останува крајно нестабилен. Цената на нафтата во изминатите денови се движеше во широк распон, бидејќи секоја информација за снабдувањето од Блискиот Исток веднаш се одразува врз берзите. Саудиска Арабија повторно активираше дел од клучниот Источен–Западен нафтовод, што донесе одредено олеснување, но целосното враќање на капацитетот може да трае со недели.
За потрошувачите, најголемиот ризик во моментов не е само цената на суровата нафта, туку недостигот на преработени горива, особено дизелот. Аналитичарите предупредуваат дека затегнатото снабдување би можело да продолжи и во 2027 година.
Тоа значи дека и покрај дневните осцилации на берзите, цените на бензинските пумпи во наредниот период ќе зависат од тоа дали ќе се стабилизира снабдувањето со сурова нафта и преработени горива.
За Македонија, каде што дизелот е важен за транспортот, земјоделството и индустријата, секој нов глобален шок на пазарот на горива може да се прелее и во трошоците за транспорт и производството.
