Војните во Иран и Украина и временскиот феномен Ел Нињо создаваат „совршена бура“ од високи трошоци и послаби жетви што го доведоа светот на работ на нов бран зголемување на цените на храната, предупреди главниот економист на ОН, Максимо Тореро.
Цените на храната беа главен двигател на бранот инфлација низ целиот свет во 2022 година, но тие останаа релативно стабилни досега оваа година, забележува Ројтерс, а во некои делови од светот тие дури и донекаде го ограничија порастот на потрошувачките цени предизвикан од високите трошоци за енергија.
Ова е веројатно само затишје пред бурата, бидејќи повисоките цени на нафтата, недостатокот на залихи на ѓубрива од регионот на Персискиот Залив, недостигот на дизел во некои делови од светот и екстремните временски услови ги зголемуваат трошоците за производство на храна.
Ова на крајот ќе се прелее на потрошувачките цени, иако со задоцнување, додава Ројтерс.
Поизразено зголемување на цените
„Очекувам дека цените на основните земјоделски производи сега ќе почнат да растат понагло… и дека до крајот на годината (цените на храната) исто така ќе почнат да растат“, изјави главниот економист на ФАО во интервју за Ројтерс.
„Сигурно ќе стане уште посилно следната година“, додаде Тореро.
Пренесувањето на цените од основните земјоделски производи до финалниот прехранбен производ трае приближно од три до шест месеци, објасни економист на ФАО.
Иако цените на одредени основни прехранбени производи, како што се пченицата, пченката и оризот, се зголемија во последните месеци, тие главно сè уште одразуваат релативно добра жетва и не веројатни тешкотии во наредната година.
„Ормутскиот теснец е проблем што влијае на сите влезни податоци за основните земјоделски производи и земјоделските системи“, истакна Тореро.
Нафтата се користи во пакувањето, преработката и транспортот, а природниот гас е суровина во производството на вештачки ѓубрива, потсетува тој.
Во исто време, штетата предизвикана од украинските напади врз руската нафтена и гасна инфраструктура го попречи извозот на дизел и природен гас, важни инпути за производство на храна.
Светски проблем
Бидејќи цените на овие суровини се одредуваат на глобалниот пазар, ова носи тешкотии за целиот свет, иако побогатите земји имаат повеќе пари за да ги заштитат производителите.
„За тоа се зборува во Европа, САД, Бразил и Азија“, рече Тореро, истакнувајќи дека слабите заработки влијаат врз одлуките на земјоделците за сеење.
САД можат да ги покријат потребите на повеќето клучни земјоделски производи домашно, но земјоделците кои одгледуваат девет основни земјоделски производи сепак би можеле да забележат загуба од 32 милијарди долари следната година доколку федералната влада не им помогне, објави Американската федерација на земјоделски бироа.
Секоја анализирана култура ќе остане под прагот на профитабилност во 2027 година, процени здружението, пресметувајќи ја профитабилноста по хектар плантажа.
Светските насади со пченица и пченка веќе се намалени во првите три месеци од војната во Иран, а некои американски производители се свртеа кон одгледување соја бидејќи бара помалку ѓубриво.
Временски услови
Во Австралија, еден од најголемите земјоделски извозници во светот, се очекува зимската жетва на земјоделските култури да биде помала за 21 процент, делумно поради значително повисоките цени на горивото и ѓубривата и неизвесната достапност на клучни суровини и горива.
Дополнителни проблеми носи и овогодинешниот Ел Нињо, за кој се предвидува дека ќе биде исклучително силен и значително ќе ги промени моделите на врнежи.
Ова, пак, би можело да влијае на цените на основните земјоделски производи и да предизвика акутна несигурност во снабдувањето со храна за десетици милиони луѓе.
Така, монсуните во Индија веќе доцнат, а количината на врнежи од дожд од почетокот на август е под просекот, што би можело да го намали производството на ориз и да влијае на цените низ целиот свет.
