На 15 септември 1971 година, рибарскиот брод „Филис Кормак“, преименуван во „Гринпис“ за целите на патувањето, отпловил од Ванкувер кон островот Амчитка во Алјаска. Целта на малата група активисти била да навлезат во забранетата зона околу островот и физички да се спротивстават на планираниот американски подземен нуклеарен тест со кодно име „Каникин“. Патувањето, денес познато како основачкото патување на „Гринпис“, немало за цел тестот да го спречи со сила, туку да „сведочи“ за него, во традицијата на квекерскиот ненасилен протест.

Идеја родена над кафе

Идејата за патувањето потекнувала од Мари Болен, која едно утро, во разговор со пријатели, ја изнела мислата: зошто да не се испрати брод до Амчитка за да му се спротивстави на нуклеарното оружје. Групата активисти, тогаш позната како „Комитет да не се прави бран“ (Don’t Make a Wave Committee), составена од квекери, пацифисти, еколози, новинари и хипици, ја прифатила идејата сериозно. Сопругот на Мари, Џим Болен, тогаш изјавил дека, доколку Американците сакаат да го спроведат тестот, ќе мора самите да го одвлечат бродот.

Бродот, 25-метарски траулер за лов на халибут, првично се викал „Филис Кормак“, по сопругата на неговиот капетан и сопственик, Џон Кормак. Кормак ја прифатил задачата делумно поради финансиската неволја во која се наоѓал, а подоцна токму тој ги извел бродот и екипажот безбедно назад. Патувањето било финансирано делумно преку концерт. На бродот патувале, меѓу другите, новинарот Боб Хантер, Бен Меткалф, Џим Болен, Патрик Мур и Тери Симонс.

Според легендата што ја раскажуваат самите активисти, при едно од првите собирања на групата, Ирвинг Стоу, откако го покажал знакот за мир, ја кажал својата вообичаена поздравна реченица „Мир“. На тоа, екологот Бил Дарнел одговорил со коментар што ги споил идеите за мир и еколошка заштита, фраза која подоцна прераснала во името на организацијата, „Гринпис“.

Бродот запрен пред целта

За време на патувањето кон Амчитка, тестот бил одложен за еден месец, а самиот брод бил свртен назад од американската крајбрежна стража, пред воопшто да стигне до забранетата зона. Патем, при неовластен престој во Акутан, Алјаска, бродот бил качен од американската крајбрежна стража, а на екипажот му било изречено обвинение за прекршување на царинските прописи.

И покрај протестот, како и правните обиди на еколошки групи и алеутското население да го запрат тестот преку суд, Врховниот суд на САД, со поделена одлука, го одобрил неговото спроведување. Тестот „Каникин“ се одржал на 6 ноември 1971 година, со јачина од околу 5 мегатони, и останува најголемата подземна нуклеарна експлозија што некогаш ја спровеле Соединетите Американски Држави. Сепак, тоа бил и последниот од трите нуклеарни тестови изведени на Амчитка.

Иако директната цел, спречувањето на тестот, не била остварена, патувањето на „Филис Кормак“ се смета за основачки момент на „Гринпис“, организацијата која подоцна прераснала во едно од најголемите и најпознати еколошки движења во светот, со кампањи против нуклеарните тестови, китоловот и уништувањето на животната средина низ целата планета.

Најголемите кампањи на „Гринпис“

Во втората половина на седумдесеттите години, „Гринпис“ ја започнал кампањата „Спасете ги китовите“, со снимки од убивањето китови што предизвикале светско огорчение и на крајот довеле до тоа Меѓународната комисија за китови во 1982 година да гласа за забрана на комерцијалниот лов на китови. Забраната стапила на сила во 1986 година и се смета за една од најголемите победи на природозаштитното движење во последниот век.

Организацијата водела и кампањи против убивањето бебиња фоки, во Њуфаундленд во 1976 година и на Оркниските Острови и Западните Острови во Шкотска во 1978 година. Тогаш бродот „Рејнбоу Вориор“ две недели го следел бродот на ловците на фоки, спречувајќи го планираниот масовен лов.

Најтрагичниот момент во историјата на организацијата се случил на 10 јули 1985 година, кога француската тајна служба поставила експлозив на бродот „Рејнбоу Вориор“, тогаш ангажиран во кампања против француските нуклеарни тестови во Тихиот Океан. Бродот бил нападнат во пристаништето во Окленд, Нов Зеланд. Потонал, а фотографот Фернандо Переира загинал. Настанот предизвикал меѓународен скандал, а Франција на крајот била принудена да ја признае одговорноста.

Каде работи „Гринпис“ денес?

Денес, „Гринпис“ дејствува како глобална мрежа од 26 независни национални и регионални организации, присутни во повеќе од 55 земји низ Европа, Америка, Африка, Азија и Пацификот. Тие се координирани преку „Гринпис Интернешнал“, со седиште во Амстердам, Холандија.

Организацијата има околу 3 милиони индивидуални поддржувачи ширум светот, а не прифаќа финансирање од влади, корпорации или политички партии. Наместо тоа, се потпира исклучиво на донации од граѓани и грантови од фондации.

Фото- Гринпис