Постојаната напнатост, многуте обврски, недоволниот сон и чувството дека никогаш немаме време за одмор станаа секојдневие за голем број луѓе. Кога стресот трае долго, тој може да влијае врз работата на хормоните, меѓу кои е и кортизолот. Затоа сè почесто се поставува прашањето како се поврзани кортизолот и исхраната и дали правилната храна може да му помогне на организмот полесно да се справи со стресот?
Кортизолот често го нарекуваме хормон на стресот, но неговата улога е многу посложена. Го произведуваат надбубрежните жлезди и е неопходен за регулирање на метаболизмот, крвниот притисок, нивото на шеќер во крвта и имунолошкиот одговор. Неговата концентрација природно се менува во текот на денот, највисока е наутро кога ни помага да се разбудиме, а потоа постепено опаѓа.
Во стресни ситуации организмот привремено го зголемува лачењето на кортизолот за да се прилагоди на зголемените барања. Долготрајниот стрес може да ја наруши нормалната регулација на овој хормон. Сепак, тоа не значи дека секој човек што е под стрес има трајно покачен кортизол.
Витаминот Ц учествува во многу процеси во организмот, вклучително и во создавањето на одредени хормони и заштитата на клетките од оксидативен стрес. Надбубрежните жлезди содржат високи концентрации на овој витамин, кој учествува и во создавањето на кортизолот, а најдобри природни извори се пиперката, кивито, цитрусите, јагодите, брокулата и зелката. Меѓутоа, кај луѓето што немаат недостиг од витамин Ц нема доволно цврсти докази дека додатоците сигурно го намалуваат кортизолот.
Магнезиумот учествува во стотици биохемиски реакции, меѓу кои работата на мускулите, пренесувањето на нервните импулси и создавањето енергија. Недоволниот внес може да влијае врз нервниот систем, а одредени истражувања укажуваат на поврзаност меѓу нивото на магнезиум, стресот и анксиозноста. Го има во семките од тиква, бадемите, оревите, мешунките, интегралните житарки и зеленчукот со зелени лисја, но најголема корист од додатоците имаат луѓето што имаат недостиг од овој минерал.
Омега-3 масните киселини се важни за работата на мозокот, нервниот систем и регулирањето на воспалителните процеси. Ги има најмногу во масната риба, како сардината, скушата и лососот, а растителна форма содржат оревите, ленот и семките од чиа. Некои клинички истражувања покажале дека можат да ублажат дел од реакциите на организмот при акутен стрес, но резултатите не се доволни за да се препорачуваат како терапија за покачен кортизол.
Витамините од Б-групата се неопходни за добивање енергија од храната и за нормална работа на нервниот систем, а особено важни се Б6, фолатот и Б12. Нивни извори се месото, рибата, јајцата, млечните производи, мешунките, интегралните житарки и зеленчукот со зелени лисја. Нивниот недостиг може да придонесе за замор и невролошки тегоби, но кај луѓето без дефицит дополнителното земање не е докажано средство за намалување на кортизолот.
Честиот совет дека пет или шест помали оброци дневно помагаат во регулирањето на кортизолот нема доволно научна поддршка. Многу поважно е исхраната да биде разновидна, да обезбедува доволно енергија и да не подразбира долготрајно гладување. Строгите диети и долготрајниот недостиг на енергија можат да бидат дополнителен физиолошки стрес за организмот.
Ниедна намирница не може да ги отстрани последиците од хроничниот стрес, кој може да придонесе за проблеми со спиењето, варењето, концентрацијата и расположението. Целта не е кортизолот да се „исклучи“, туку на организмот да му се обезбедат услови во кои неговиот природен ритам ќе функционира нормално. Разновидната исхрана е дел од тој процес, но не е замена за сонот, одморот и решавањето на она што всушност го предизвикува долготрајниот стрес.
