Метеорскиот дожд Ориониди го достигнува врвот вечерва: Како да се гледа од Македонија

По полноќ небото носи до дваесет метеори на час, а најчист поглед кон соѕвездието Орион има надвор од градското осветлување.
Фото: Brocken Inaglory, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons

Метеорскиот дожд Ориониди го достигнува својот максимум ноќта меѓу 21 и 22 октомври, нудејќи ја најдобрата можност за набљудување на брзите светлечки траги што ги остави Халеевата комета. Од македонското поднебје, појавата ќе се следи најдобро во часовите по полноќ сè до раните утрински зори, под услов набљудувачите да се позиционираат подалеку од густиот урбан смог и уличните светилки.

Орионидите се активни секоја година од 2 октомври до 7 ноември, но ноќта на 21 октомври ја носи најголемата густина на прелетувања. Радијантот, односно точката од која привидната траекторија се шири низ небото, се наоѓа во соѕвездието Орион. Оваа ѕвездена формација над нашите географски широчини се крева на источното небо околу полноќ, за да го достигне својот највисок зенит кон југоисток непосредно пред зората.

Астрономските пресметки покажуваат дека во идеални услови може да се забележат помеѓу десет и дваесет метеори во еден час. Метеорите патуваат со брзина од околу 66 километри во секунда, што значи дека навлегуваат во Земјината атмосфера како силни, остри блесоци кои често оставаат јонизирана патека што трае неколку секунди.

Октомвриското набљудување бара стратешки пристап кон месечевата светлина. Бидејќи полната месечина настапува на 26 октомври, нејзиниот диск ноќва веќе осветлува значителен дел од сводот, што може да ги пригуши послабите метеорски линии. Најпрепорачливиот интервал за следење е краткиот прозорец откако месечината ќе почне да заоѓа или кога ќе се најде пониско зад природни планински препреки, токму кога Орион се искачува нагоре.

Телескопи и двогледи за овој настан не се потребни. Оптичките помагала го стеснуваат видното поле и го оневозможуваат следењето на широките траектории. Човечкото око е најдобрата алатка, со препорака од најмалку дваесет минути адаптација на целосен мрак без поглед кон екрани од паметни телефони.


Светлосното загадување и раната есенска магла во поголемите македонски градови значат дека гледањето од балкон во центарот на Скопје, Битола или Куманово ќе ги сокрие речиси сите прелети. За љубителите на ноќното небо, локациите со поголема надморска височина се единствената вистинска дестинација. Падините на Водно кон јужната страна, врвовите на Скопска Црна Гора, планинарските предели на Маврово, Пелистер или планинските превои нудат рамен, отворен хоризонт со драстично помалку аеросоли и светлосен шум.

е-Трн да боцка во твојот инбокс