На 1 ноември 1993 година стапил на сила Договорот за Европската Унија, попознат како Мастришки договор, именуван по холандскиот град во кој бил потпишан во февруари 1992 година. Со него, тогашните дванаесет држави на Европската Заедница направиле чекор што го сменил политичкиот пејзаж на континентот: економската заедница прераснала во унија со заеднички политики, пат кон единствена валута и ново, европско државјанство, кое граѓаните на земјите членки го добиле покрај националното.

Тесни мнозинства и долга ратификација

Патот од потпишувањето до стапувањето на сила бил сè освен едноставен. Во јуни 1992 година данските гласачи на референдум го одбиле договорот со тесно мнозинство, со што целата конструкција се нашла во криза. Данска го прифатила дури во 1993 година, на втор референдум, откако добила изземања од обврската за воведување на заедничката валута и од некои други области. Во Франција, на референдумот во септември 1992 година, договорот поминал со нешто повеќе од 51 процент од гласовите, резултат што француските медиуми го нарекле „малото да“. Во Обединетото Кралство ратификацијата предизвикала длабоки поделби во владејачката партија, а во Германија Уставниот суд морал да одлучи дали договорот е во согласност со германскиот устав пред тој да може да стапи на сила.

Критериумите што ги знае секој министер за финансии

Мастришкиот договор ги вовел критериумите што денес се познати како мастришки критериуми – правилата што секоја земја мора да ги исполни за да го воведе еврото. Буџетскиот дефицит не смее да надмине три проценти од бруто-домашниот производ, а јавниот долг 60 проценти. Овие бројки и по повеќе од три децении се во центарот на европските дебати за буџетската политика. Еврото било воведено како сметководствена валута во 1999 година, а банкнотите и монетите влегле во употреба во 2002 година.

Договорот ја вовел и структурата на таканаречените три столба, која подоцна била укината со Лисабонскиот договор во 2009 година. Основната идеја, сепак, останала: Европа да биде политичка, а не само трговска заедница. Од дванаесет членки во 1993 година, Унијата денес брои 27 држави. Македонија има статус на кандидат од 2005 година, а пристапните преговори формално биле отворени во 2022 година. Така, историјата на Мастрихт е и дел од долгата македонска приказна за чекањето пред европската врата.