Трауматските искуства во најраното детство можат да остават последици што се појавуваат многу години подоцна, дури и кога детето на прв поглед изгледа сосема здраво. Токму ова го испитувале научници од Минхен и Стокхолм, кои во експеримент врз глувци успеале со лек да спречат дел од промените предизвикани од стресот во раниот период од животот. 

Истражувањето, за кое известува „Дојче веле“, се заснова на идејата дека последиците од раната траума можеби не мора секогаш да се третираат откако ќе се појават. Наместо тоа, научниците се обидуваат да утврдат дали би можело однапред да се спречи начинот на кој трауматското искуство го менува развојот на мозокот.

Како бил создаден стресот кај глувците

Во експериментот, младенчињата глувци биле изложени на непредвидливи услови веднаш по раѓањето.

На нивните мајки им бил даден значително помалку материјал за правење гнездо отколку што вообичаено им било потребно. Тоа предизвикало дополнителен стрес кај мајките и направило првите денови од животот на младенчињата да бидат понепредвидливи.

Иако младите глувци подоцна изгледале здраво, истражувачите откриле промени кои се појавиле подоцна во нивното однесување и реакциите на стрес. Токму тие долгорочни последици биле во центарот на истражувањето. 

Лекот делува пред последиците да се појават

Клучниот резултат од експериментот е дека научниците успеале со лекување да ги блокираат дел од долгорочните последици од раната траума.

Но постои многу важна ограниченост: пристапот функционирал само ако лекувањето било применето во соодветниот период. Тоа значи дека лекот не ја „бришел“ веќе настанатата траума, туку спречувал одредени биолошки промени што подоцна би можеле да доведат до проблеми.

Ова е една од причините поради кои истражувачите се внимателни во толкувањето на резултатите. Експериментот е направен врз животни, а не врз луѓе, па не може да се каже дека лекот може да спречи траума или нејзини последици кај деца.

Не станува збор за готов лек против траума

Иако резултатот звучи ветувачки, научниците се далеку од тоа да имаат терапија што би можела да се користи кај деца кои доживеале трауматски настан.

Претходни истражувања кај луѓе испитувале и лекови како пропранолол, особено со идеја да се намали ризикот од развој на посттрауматско стресно нарушување по трауматски настан. Досегашните клинички докази, сепак, не покажале доволно убедлива корист. 

Едно мало истражување кај деца и адолесценти по физички повреди, во кое биле вклучени 29 пациенти, не покажало значајна разлика меѓу пропранолол и плацебо во однос на симптомите на посттрауматско стресно нарушување. 

И пошироките медицински препораки предупредуваат дека доказите за употреба на лекови за спречување или лекување на посттрауматско стресно нарушување кај деца и млади се ограничени. 

Зошто истражувањето сепак е важно

Раното детство е период во кој мозокот интензивно се развива. Стресот и неповолните искуства во тој период можат да влијаат врз начинот на кој организмот подоцна реагира на стрес.

Затоа научниците се обидуваат да разберат дали постои краток временски период во кој би можело да се влијае врз тие биолошки процеси, пред промените да станат долготрајни.

Ако идните истражувања покажат дека сличен механизам постои и кај луѓето, тоа би можело да отвори ново поле во превентивното лекување на последиците од тешките трауматски искуства.

Но засега резултатите остануваат на ниво на лабораториски истражувања и не претставуваат доказ дека лек може да ги спречи траумите од детството кај луѓето.