Секоја година помеѓу 2,1 и 7 милиони луѓе во светот претрпуваат труење од каснувања од змија, а годишната смртност достигнува меѓу 274.000 и 513.000 жртви. Овие податоци ги објави меѓународен научен тим во списанието „PLOS Medicine“, откривајќи дека вистинскиот глобален товар на овој здравствен проблем е драстично поголем од досегашните официјални проценки на Светската здравствена организација. Кризата несразмерно ги погодува најранливите земјоделски работници во руралните региони.

Студијата прегледа податоци од 79 држави и изгради нови геостатистички модели

Истражувачите Дилепа Едиривера од Ливерпулската школа за тропска медицина во Велика Британија и Анурадхани Кастуриратне од Универзитетот Келанија во Шри Ланка, заедно со меѓународен тим, направија детален преглед на научната литература за периодот од јануари 2007 до март 2025 година. Врз основа на податоците од 79 држави, тие развија геостатистички модели за да го пресметаат вистинскиот опсег на затруени и починати лица на национално и глобално ниво. Досегашните проценки се потпираа на нецелосни болнички регистри, со што огромен број луѓе кои умираат дома остануваа целосно невидливи за здравствената статистика.

Подсахарска Африка и Азија носат речиси половина од светската смртност

Земјите со ниски приходи бележат највисока инциденца и смртност, при што само регионот на Подсахарска Африка создава 45 проценти од вкупните труења и смртни исходи во светот. Руралните земјоделци, кои работат без заштитни чизми и често со раце ја обработуваат земјата, се најчестите жртви на отровниците. Покрај смртните исходи, стотици илјади преживеани завршуваат со ампутации, траен инвалидитет и тешки психички последици.

Недостатокот на квалитетен противотров ја продлабочува нееднаквоста

Главната пречка во спасувањето животи лежи во недостигот на безбеден, ефикасен и достапен серум против змиски отров. Многу рурални клиники немаат ладни ланци за правилно чување на лековите, а пазарот често е преплавен со скапи и несоодветни препарати што локалното население не може да си ги дозволи. Пациентите поради оддалеченоста и немаштијата прво бараат помош кај традиционални исцелители, па во болниците стигнуваат предоцна, кога отровот веќе предизвикал фатално оштетување на бубрезите или некроза на ткивото.

Македонскиот здравствен систем редовно набавува серум за домашните поскоци

Иако бројките од студијата во најголем дел се однесуваат на тропските предели, проблемот со достапноста на терапија е релевантен и за нашиот регион. Во Македонија живеат две опасни отровници од родот випери – поскокот и шарката. Домашниот здравствен систем секое лето се соочува со предизвикот за навремена набавка и дистрибуција на антивиперинум серум во амбулантите низ внатрешноста, посебно во региони со развиено сточарство и лозарство. Секое доцнење во јавните набавки на серуми создава непотребен ризик за локалното население и туристите.

Научниците бараат итно ревидирање на глобалните здравствени приоритети

Според авторите на трудот, новите бројки даваат прецизна основа за да се зголеми клиничката грижа и да се олесни пристапот до терапија во загрозените заедници. „Нашето истражување покажува дека досегашните проценки сериозно го потценуваа обемот на овој проблем. Овие наоди ја истакнуваат итната потреба од подобра превенција, надзор и достапност до противотров, особено во најпогодените региони“, порачаа авторите.