Каде всушност одат парите што европските граѓани ги плаќаат преку даноци?

Најголемиот дел завршува во социјалната заштита. Во Европската унија, две од секои пет евра што ги трошат државите одат за пензии, надоместоци за невработеност, боледување, инвалидност, домување и други социјални програми.

Според податоците на Eurostat што ги анализира Euronews, во 2024 година вкупните јавни расходи во ЕУ изнесувале 49,6 проценти од БДП, додека даночните приходи биле 40,3 проценти од БДП.

Социјалната заштита зема 40 проценти од јавните пари

Социјалната заштита сочинува 19,6 проценти од БДП на ЕУ, но ако се гледа само структурата на државната потрошувачка, нејзиниот удел достигнува 40 проценти.

Најголем дел од овие пари одат за пензии, кои сочинуваат речиси половина од социјалните расходи. Остатокот се распределува на боледување, инвалидност, невработеност, домување и други социјални трансфери.

Социјалната заштита е најголемата ставка во јавната потрошувачка во сите 31 анализирана земја.

Разликите, сепак, се големи. Во Финска таа достигнува 45,9 проценти од вкупната државна потрошувачка, додека во Унгарија изнесува 26 проценти.

Над просекот на ЕУ се и Луксембург со 42,5 проценти, Италија со 42,2, Данска и Франција со по 41,5, Австрија и Германија со по 41,3 и Шпанија со 41 процент.

Здравството е второ, но не секаде

На ниво на Европската унија, здравството е втората најголема ставка и зема околу 15 проценти од јавната потрошувачка.

Но разликите меѓу државите се уште поизразени.

Во Ирска, здравството сочинува 24,3 проценти од јавните расходи, додека во Унгарија е 10 проценти. Во Велика Британија уделот е 19 проценти, повисок отколку во Франција, каде што изнесува 15,6 проценти, и Германија со 15,4 проценти.

Во девет земји здравството воопшто не е втората најголема буџетска ставка. Меѓу нив се Италија, Унгарија, Романија, Бугарија, Грција, Малта, Луксембург, Латвија и Швајцарија.

Социјалната заштита и здравството заедно сочинуваат околу 55 проценти од целата јавна потрошувачка во ЕУ. Во две третини од анализираните земји нивниот заеднички удел надминува 50 проценти.

Образованието останува под 10 проценти

Три други големи категории се движат околу една десетина од вкупната јавна потрошувачка.

Општите јавни услуги, во кои влегуваат администрацијата, парламентите, јавниот долг, надворешната политика и функционирањето на државата, земаат 12,4 проценти.

Економските работи, каде што влегуваат транспортот, енергетиката, земјоделството, индустријата и поддршката за бизнисот, учествуваат со 10,8 проценти.

За образованието, пак, ЕУ во просек издвојува 9,7 проценти од вкупната јавна потрошувачка.

Швајцарија е исклучок со 16,3 проценти, додека кај четирите најголеми економии на ЕУ уделот за образование е под европскиот просек. Италија е на дното меѓу нив со само 8 проценти.

Одбраната е само шестата ставка

И покрај растечката дебата за вооружување и европската безбедност, одбраната во 2024 година сочинувала само 3,5 проценти од целата јавна потрошувачка во ЕУ.

Во Велика Британија уделот бил повисок, 4,9 проценти, додека Франција издвојувала 3,2 проценти, а Германија 2,7 проценти од своите вкупни јавни расходи.

Тоа покажува колку голема промена во буџетските приоритети би била потребна доколку европските држави сакаат значително да ја зголемат воената потрошувачка без намалување на други ставки.

Културата, животната средина и домувањето со најмал удел

На другиот крај од буџетите се културата, заштитата на животната средина и домувањето.

Трошоците за рекреација, култура и религија, заштита на животната средина и домување и комунални услуги заедно сочинуваат само 5,6 проценти од вкупните јавни расходи во ЕУ.

Податоците покажуваат дека европската држава, пред сè, останува социјална држава.

Пензии, здравство и социјална сигурност земаат повеќе од половина од јавните пари, додека образованието, економскиот развој, одбраната, културата и животната средина го делат остатокот.

Извор: Euronews / Eurostat