Две пратки македонски јаболка, со вкупна тежина од 40,4 тони, за само пет дена биле запрени на бугарската граница поради пестициди. Овошјето не ги поминало контролите за безбедност на храната и нема да биде пуштено на пазарот на Европската Унија. Но, додека бугарските власти ги враќаат пратките, за македонските потрошувачи се отвора друго прашање: дали истите јаболка ќе можат да се продаваат на домашните пазари?

Причина за оваа дилема е претходниот случај со македонските пиперки. На 25 септември Телма објави дека пратки пиперки и трпезно грозје, одбиени од Бугарија и Црна Гора поради остатоци од пестициди, по враќањето во Македонија биле пуштени во промет или на понатамошна преработка.

Бугарија открила пестициди, македонските лаборатории не

Според официјалниот одговор што Агенцијата за храна и ветеринарство (АХВ) го доставила до Телма, во претходните три месеци биле вратени четири пратки, три со пиперки и една со трпезно грозје.

Кај пиперките што ги запреле бугарските власти, повторените испитувања во Македонија дале поинакви резултати.

За една пратка биле направени анализи во лабораторија со акредитирани методи, при што не било утврдено присуство на остатоци од пестициди.

Втората пратка била испитана во две лаборатории, државната фитосанитарна лабораторија и лабораторија во Струмица. И двете анализи биле негативни.

Врз основа на овие резултати, АХВ дозволила пратките да бидат пуштени во промет или на понатамошна преработка.

Слична била постапката и со 14 тони трпезно грозје вратено од Црна Гора.

За разлика од нив, пратката пиперки од сортата куртовска капија, вратена од Хрватска, била уништена.

Останува неодговорено прашањето зошто контролите во различни држави дале спротивставени резултати за истите производи.

Сега Бугарија враќа 40,4 тони македонски јаболка

На 2 ноември Бугарската агенција за безбедност на храната соопшти дека запрела пратка од 19.350 килограми македонски јаболка, откако лабораториските анализи утврдиле остатоци од пестициди над дозволените граници.

Само четири дена претходно, на 29 октомври, била запрена уште една пратка тешка 21.089 килограми. Според бугарските власти, во неа бил откриен пестицид чија употреба е забранета во Европската Унија.

Со тоа вкупната количина на запрени јаболка достигнала 40.439 килограми.

За двете пратки е предвидено враќање на испраќачот. Но, засега нема јавно достапна информација дали јаболката веќе пристигнале во Македонија, дали АХВ ќе спроведе нови лабораториски анализи и што ќе се случи со нив по враќањето.

Септемврискиот случај со пиперките покажува дека одбивањето на производ на странски пазар не мора да значи и негово уништување во Македонија.

Сепак, тоа не значи дека спорните јаболка автоматски ќе завршат во домашна продажба. За такво нешто засега нема потврда.

Кој гарантира дека храната е безбедна?

Различните лабораториски резултати отвораат прашања за начинот на земање примероци, методите на испитување и контролата на земјоделските производи пред извозот.

Европските правила пропишуваат максимално дозволени нивоа на остатоци од пестициди. Надминувањето на тие граници претставува регулаторна неправилност, но не секогаш автоматски значи непосредна опасност по здравјето без дополнителна процена на ризикот.

Сепак, потрошувачите имаат право да знаат зошто производ што е одбиен во една земја подоцна може да биде прогласен за безбеден во друга.

Затоа, по новиот случај со јаболката, од Агенцијата за храна и ветеринарство се очекува одговор на неколку конкретни прашања: дали е известена за спорните пратки, дали ќе ги задржи под надзор, дали ќе се прават повторни анализи и под кои услови евентуално би можеле да бидат пуштени во промет.

Бугарија ја запре продажбата на 40 тони македонски јаболка. Сега останува да се види каква одлука ќе донесат македонските институции и дали јавноста навреме ќе биде информирана за нивната судбина.