Иран испрати јасна порака дека нема намера да се откаже од контролата врз Ормускиот теснец, еден од најважните светски поморски коридори за транспорт на нафта и гас. „Никогаш“, изјави високиот ирански функционер Ебрахим Азизи во интервју за Би-Би-Си во Техеран, нагласувајќи дека контролата врз теснецот е „неотуѓиво право“ на Иран.
Азизи, поранешен командант на Револуционерната гарда и претседател на парламентарната комисија за национална безбедност, најави дека Техеран ќе донесе закон со кој формално ќе ја регулира оваа контрола. Според него, вооружените сили ќе бидат задолжени за спроведување на новите правила, кои ќе опфатат прашања поврзани со животната средина, поморската и националната безбедност, како и издавање дозволи за пловидба низ теснецот.
Изјавите доаѓаат во момент на растечка глобална загриженост поради можноста Иран да го користи теснецот како стратешка алатка во конфликтот со Соединетите Американски Држави. Според аналитичарите, контролата врз овој премин, низ кој поминува околу 20 проценти од светската нафта, претставува клучен инструмент за влијание врз глобалните пазари.
Истражувачот од Универзитетот во Техеран, Мохамад Еслами, вели дека Ормускиот теснец станал една од главните стратешки алатки за одвраќање на Иран. „Техеран е подготвен да разговара за тоа како другите земји можат да имаат корист од новата рамка, но контролата не е предмет на преговори“, нагласува тој.
Ваквата позиција предизвика остри реакции кај соседните држави. Дипломатскиот советник на претседателот на Обединетите Арапски Емирати, Анвар Гаргаш, ја опиша иранската политика како „непријателско пиратство“ и предупреди дека таа може да создаде опасен преседан за другите стратешки поморски рути во светот.
Азизи возврати со обвинувања дека земјите од регионот ја „продале безбедноста на Американците“, алудирајќи на военото присуство на САД на Блискиот Исток, и додаде дека Соединетите Американски Држави се „најголемиот пират во светот“.
И покрај тврдењата за единство, во Иран се појавија и знаци на внатрешни несогласувања. Контроверзи предизвика изјавата на министерот за надворешни работи Абас Арагчи дека теснецот е „целосно отворен“, по што беше критикуван од медиуми блиски до Револуционерната гарда.
Судбината на Ормускиот теснец останува клучно прашање во потенцијалните преговори меѓу Иран и САД, кои би можеле да продолжат во Исламабад. Американскиот претседател Доналд Трамп веќе побара од Техеран да го отвори теснецот, предупредувајќи на сериозни последици доколку тоа не се случи.
Во меѓувреме, ситуацијата дополнително се комплицира со обвинувања за репресија во Иран. Меѓународната организација Амнести Интернешнл предупреди на зголемен број апсења и смртни казни по протестите, додека иранските власти ги отфрлаат овие тврдења и обвинуваат странски разузнавачки служби како ЦИА и Мосад за вмешаност.
Со оглед на растечките тензии и тврдите позиции, станува јасно дека контролата врз Ормускиот теснец ќе остане едно од најважните и најчувствителни геополитички прашања во наредниот период.
