Грчките власти на егејскиот остров Скопелос уапсиле група италијански државјани осомничени за нелегално вадење и шверцување на црвен корал. Проценетата вредност на запленетиот корал е околу 800.000 евра, а според истрагата, тој бил наменет за италијанскиот пазар.
Случајот го отвори и прашањето за размерите на илегалната трговија со еден од најскапите природни материјали во Медитеранот.
Килограм може да достигне и 5.000 евра
Црвениот корал (Corallium rubrum) со векови се вади од Медитеранот и се користи за изработка на скап накит. Неговата цена зависи од квалитетот, големината и обработката, а според податоците наведени во извештајот на Организацијата за храна и земјоделство на ОН (FAO), килограм висококвалитетен суров корал може да достигне цена од до 5.000 евра.
Италија има особено важна улога во оваа трговија. Гратчето Торе дел Греко, во близина на Неапол, со децении е еден од главните европски центри за обработка на корали и изработка на накит. Проблемот е што во легалните трговски канали може да заврши и корал добиен од нелегален излов.
Расте со децении, а се вади за кратко
Црвениот корал не е растение, туку морско животно кое формира колонии и создава тврд варовнички скелет. Расте исклучително бавно. На зрелите колонии може да им бидат потребни децении, па и до околу еден век, за да се развијат.
Токму бавниот раст, ограничената достапност и високата цена создаваат идеални услови за црн пазар. Според истражување на Earth Journalism Network, само од Алжир во Европа на годишно ниво може да се прошверцуваат до три тони корал, при што Италија е едно од главните одредишта.
Еден од најголемите проблеми е следливоста. Откако суровиот корал ќе стигне до работилница и ќе биде претворен во накит, исклучително тешко може да се утврди од каде потекнува.
Научниците предупредуваат: Медитеранот не е неисцрпен
Посебна програма за истражување на црвениот корал спроведе Општата комисија за рибарство на Медитеранот (GFCM) при FAO, од 2020 до 2023 година, со учество на седум медитерански земји. Научниците се обидуваат да утврдат колку корал има во Медитеранот и колкав е притисокот врз неговите популации.
Во Грција, сепак, сè уште недостигаат важни податоци. Според истражувачката Марија Саломиди од Хеленскиот центар за морски истражувања, грчкото морско дно не е целосно мапирано, па не постои целосна слика за големината на популациите.
Покрај нелегалниот излов, коралните формации може да бидат оштетени и од други активности во морето, вклучително и професионалниот и рекреативниот риболов.
Корал стар илјадници години – и митот за Медуза
Црвениот корал не е само луксузен материјал. Неговата приказна со луѓето трае илјадници години. Корални предмети се пронајдени и на праисториски археолошки локалитети, а во антиката му биле припишувани и заштитни и лековити својства.
Според познатиот мит што го пренесува Овидие во „Метаморфози“, коралот настанал кога Персеј ја оставил отсечената глава на Медуза на морска трева. Нејзината крв, според митот, ги скаменувала растенијата и ги обоиле во црвено.
Денес, зад митот и луксузниот накит стои многу пореална приказна: природен организам што расте со децении се претвора во скапа суровина за глобален пазар, додека научниците сè уште се обидуваат да утврдат колку од него останало во Медитеранот.
