НАТО и Шведска забрзано го утврдуваат Готланд, островот што воените планери го гледаат како една од најчувствителните точки во Балтичкото Море. Сместен на околу 300 километри од руската ексклава Калининград, Готланд има позиција што може да ја смени рамнотежата во целиот регион.
Шведска, која во март 2024 година стана членка на НАТО, неделава ја заврши првата голема вежба на островот координирана со Алијансата. Околу 18.000 војници од 13 земји вежбале одбрана од можен руски напад, во сценарио што повеќе не се чита како далечна теорија, туку како дел од европската безбедносна реалност.
Готланд често се нарекува „непотоплив носач на авиони“. Причината е едноставна: кој го контролира островот, контролира голем дел од движењето во Балтичкото Море. Од таму борбени авиони можат за неколку минути да стигнат до балтичките престолнини, а системи за противвоздушна одбрана би можеле да го блокираат снабдувањето кон балтичките држави и Финска.
Токму затоа стравот не е само од класичен напад. Готланд веќе се соочува со хибридни закани: саботажи, прекини на подморски кабли, радио-пречки, дронови и шпионски активности. Во Европа сè почесто се зборува дека Москва не мора да почне голема војна за да тестира колку брзо и колку цврсто ќе реагира НАТО.
Шведска веќе вложува стотици милиони евра во повторна милитаризација на островот. По намалувањето на силите по Студената војна, Готланд повторно добива воена тежина: противвоздушна одбрана, оклопни возила, тенкови и дополнителни војници. Се очекува островот од 2028 година да добие и нови системи за противвоздушна одбрана со среден дострел.
Но вежбите покажале и една непријатна лекција за НАТО: војната со дронови веќе ги менува правилата. Украински оператори на дронови, кои учествувале во обуката, брзо успеале да „уништат“ шведски оклопни единици во симулиран напад. Тоа е порака дека тенковите, радарите и авионите повеќе не се доволни ако не се подготвени за масовна, евтина и прецизна војна со дронови.
Готланд затоа не е само остров. Тој е тест за тоа како Европа се подготвува за нова безбедносна ера: со помалку сигурност во американската поддршка, повеќе руски притисок, повеќе хибридни операции и повеќе потреба европските членки на НАТО сами да ја држат линијата.
Балтикот денес изгледа како море на НАТО, бидејќи речиси сите земји околу него, освен Русија, се членки на Алијансата. Но токму затоа секој остров, кабел, пристаниште и воздушен коридор станува дел од поголема шаховска табла. А Готланд е едно од полињата на кои никој не сака да задоцни.
