Голема карпа над швајцарското село Кандерштег станува сè понестабилна и може да се одрони во долината. Научниците ризикот го поврзуваат со топењето на пермафростот и промените на ледниците.

Кандерштег се наоѓа во кантонот Берн, во југозападна Швајцарија, и има околу 1.300 жители. Селото е сместено во типичен алпски пејзаж, со остри врвови и стрмни зелени долини, но над него се наоѓа карпестиот дел Spitze Stei, кој со години е под набљудување.

Пермафростот се топи, карпата станува нестабилна

Проблемот е поврзан со топењето на пермафростот, трајно замрзнатиот слој почва и карпи кој помага планинската маса да остане стабилна.

Поради повисоките температури, тој слој се топи, а карпите ја губат природната „врска“ што ги држи заедно. Со тоа се зголемува ризикот голем дел од карпата да се одрони во долината.

Маркус Штофел, професор за климатски промени и природни ризици на Универзитетот во Женева, објаснува дека климатските промени влијаат и врз ледниците и врз пермафростот.

„Во планините и во неврзаните карпи има многу мраз. Кога тој мраз ќе се стопи, повеќе не делува како врзивно средство, па планинските падини стануваат сè понестабилни“, вели Штофел.

Жителите велат дека нема паника

Иако опасноста постои, дел од жителите велат дека не живеат во страв.

„Свесни сте дека тоа се случува, но нема страв“, изјави Брижит Јини, жителка на Кандерштег.

Таа вели дека властите презеле мерки на претпазливост, но додава дека природата секогаш останува непредвидлива.

„Сепак, тоа е природа. Со природата никогаш не се знае“, рече Јини.

Селото е под постојан надзор

Жителите на Кандерштег велат дека нивната ситуација е различна од онаа во блискиот Блатен, каде во мај 2025 година голема маса карпи и мраз се урна во долината Лечентал.

По тој одрон, огромен облак прашина го покри подрачјето, а калта речиси целосно го затрупа Блатен, кој претходно бил евакуиран.

„Ова не е истиот случај како во Блатен. Ситуацијата е различна“, вели жителот Рудолф Ислер.

Тој додава дека луѓето во Кандерштег со години гледаат како од Spitze Stei паѓаат камења, но дека главниот проблем сега се глобалното затоплување и растот на температурите.

Ако се урне одеднаш, последиците би биле големи

Според проценките, нестабилниот дел од Spitze Stei има меѓу 15 и 20 милиони кубни метри.

Ако целата маса одеднаш се одрони, тоа би можело да предизвика природна катастрофа од големи размери.

Сепак, карпата постојано се следи, плановите за евакуација се подготвени, а експертите сметаат дека евентуалното уривање најверојатно би се случувало постепено.