Од еден од најмоќните луѓе во Ослободителната војска на Косово, преку премиерската и претседателската функција, до обвинителната клупа во Хаг – политичката и воената кариера на Хашим Тачи заврши со првостепена пресуда од 25 години затвор за воени злосторства.

Специјализираните совети на Косово во Хаг го прогласија Тачи за виновен за убиства, тортура, сурово постапување и незаконско лишување од слобода за време и непосредно по војната во Косово во 1998 и 1999 година.

Според судот, жртвите биле цивили и лица сметани за политички противници или соработници на српските власти. Меѓу нив имало косовски Албанци, Срби и Роми.

Од „Змија“ до политички лидер

Тачи е роден во 1968 година во регионот Дреница, кој подоцна ќе стане едно од главните упоришта на ОВК. Студирал на Универзитетот во Приштина, а потоа заминал во Швајцарија, каде што се приклучил на косовското албанско движење.

Во текот на војната го носел прекарот „Змија“ и постепено станал еден од највлијателните политички претставници на ОВК. Во 1999 година бил дел од косовската делегација на мировните преговори во Рамбује, каде што меѓународната јавност првпат подобро го запознала.

По завршувањето на војната, Тачи ја трансформирал својата воена моќ во политичко влијание. Ја предводеше Демократската партија на Косово и со години беше еден од клучните политички актери во земјата.

Во 2008 година, како премиер, учествуваше во прогласувањето на независноста на Косово. Подоцна беше министер за надворешни работи, а во 2016 година беше избран за претседател.

За голем број косовски Албанци тој остана симбол на вооружената борба и на создавањето на независната држава. Неговите противници, пак, го обвинуваа дека по војната изградил систем на политичка моќ врз влијанието стекнато во ОВК.

Оставка и заминување во Хаг

Во ноември 2020 година Тачи поднесе оставка од претседателската функција, откако беше потврдено обвинението против него. Тој доброволно отпатува во Хаг и оттогаш се наоѓа во притвор.

Судењето започна во април 2023 година. Заедно со Тачи беа обвинети и поранешните високи функционери на ОВК – Кадри Весели, Реџеп Селими и Јакуп Красниќи.

Обвинителството бараше казна од 45 години затвор, тврдејќи дека обвинетите биле дел од заеднички потфат насочен кон отстранување на лицата што биле сметани за противници на ОВК.

Судот утврди одговорност за убиството на 96 лица, незаконското затворање на 385, тортурата на 303 и суровото постапување со уште десетици жртви. Обвинетите, сепак, беа ослободени од обвиненијата за злосторства против човештвото, бидејќи судот заклучи дека не било докажано постоење широк или систематски напад врз цивилното население.

Тачи во текот на целата постапка тврдеше дека не е виновен и дека обвинителството се обидува да ја преработи историјата на борбата за независност на Косово. Неговата одбрана најави жалба на пресудата.

Пресуда што го подели Косово

Изрекувањето на казната предизвика силни реакции во Косово. Поддржувачите на Тачи организираа протести во Приштина и во Хаг, оценувајќи дека пресудата е неправедна и дека со неа се става под сомнение борбата на ОВК.

Судот нагласи дека предмет на судењето не биле легитимноста на ОВК или независноста на Косово, туку индивидуалната одговорност за конкретни злосторства.

Пресудата го означува најтешкиот момент во животниот пат на човекот кој од герилски командант стигна до самиот врв на косовската држава. За едни национален херој, а за други одговорен за тешки злосторства, Хашим Тачи сега се соочува со можноста поголемиот дел од остатокот од животот да го помине во затвор.

Извори: Ројтерс, Асошиејтед прес и Специјализираните совети на Косово.