Германија влегува во нова фаза на задолжување, откако владата го усвои нацрт-буџетот за 2027 година со значително повисоки расходи за одбрана, инфраструктура и безбедност. Додека „часовникот на долгови“ во Берлин покажува дека јавниот долг се движи околу 2,78 трилиони евра, германската влада планира расходи од 555,4 милијарди евра за 2027 година. Само основните трошоци за одбрана треба да пораснат на околу 109 милијарди евра, што е за приближно една третина повеќе од 2026 година.
Нацрт-буџетот, подготвен од министерот за финансии Ларс Клингбајл, предвидува ново задолжување од повеќе од 203 милијарди евра кога ќе се вклучат и посебните фондови. Според Ројтерс, редовниот федерален буџет предвидува 555,4 милијарди евра расходи, а вкупното задолжување заедно со специјалните фондови достигнува 203,6 милијарди евра.
Најголемото зголемување е кај одбраната. Основните средства за германската армија треба да се зголемат од околу 82 милијарди евра во 2026 година на околу 109 милијарди евра во 2027 година. Ако се додадат средствата за Украина и други безбедносни трошоци, вкупната одбранбено-безбедносна ставка достигнува околу 130,1 милијарди евра.
Клингбајл го брани зголемувањето со аргумент дека Германија мора брзо да го надомести долгогодишното недоволно вложување во Бундесверот. „Не можеме да ја браниме Германија од Путин со политика на избалансиран буџет“, изјави тој, според Ројтерс.
Покрај редовниот буџет, Германија ќе троши и преку специјални фондови финансирани со задолжување. Еден од нив е инфраструктурниот фонд од 500 милијарди евра, наменет за модернизација на мостови, патишта, железница и други јавни системи во период од дванаесет години. Дополнителен фонд е предвиден и за Бундесверот, како дел од поширокиот план Германија постепено да ги зголемува расходите за одбрана.
Берлин има цел до 2029 година да стигне до 3,5 проценти од бруто-домашниот производ за одбрана, а до 2035 година да ја достигне новата цел на НАТО за пет проценти од БДП за одбрана и сродни безбедносни трошоци. Ова претставува историска промена за земја која со децении беше симбол на фискална дисциплина и внимателно задолжување.
Но, таквата промена има цена. Колку повеќе се задолжува една држава, толку поголеми стануваат идните каматни обврски. Според финансиските проекции што ги пренесуваат европските медиуми, германските каматни трошоци би можеле значително да пораснат до крајот на деценијата, што ќе го намали просторот за други јавни политики, од социјални услуги до инвестиции во економијата.
Германскиот устав содржи таканаречена „сопирачка за долгови“, правило што го ограничува новото задолжување. Но, трошоците за одбрана и безбедност во голема мера се изземени од ова ограничување, а посебните фондови ѝ овозможуваат на владата да финансира големи повеќегодишни програми надвор од класичниот буџет.
Владата тврди дека Германија, како најголема економија во Европа, може да го издржи овој долг. Според финансиските планови, јавниот долг на земјата треба да се движи околу 69,5 проценти од БДП во 2027 година, што е над европската референтна граница од 60 проценти, но и натаму под нивото на многу други земји од еврозоната.
Сепак, критичарите предупредуваат дека проблемот не е само во големината на долгот, туку и во економската слабост. Германската економија веќе подолго време се соочува со слаб раст, високи индустриски трошоци, притисок врз извозот и потреба од структурни реформи. Ако економијата не забрза, новите долгови може да станат сè потешки за сервисирање.
Дополнителен притисок доаѓа и од социјалните системи. Пензиските и здравствените фондови се соочуваат со хронични финансиски проблеми и секоја година бараат милијарди евра федерална поддршка. Во исто време, владата бара нови приходи преку можни даночни мерки, меѓу кои се споменуваат такса за пластика, данок на шеќер и повисоки даноци за тутун и алкохол.
Германскиот буџет за 2027 година затоа е повеќе од технички финансиски документ. Тој покажува како во Европа се менуваат приоритетите: безбедноста и одбраната стануваат сè поголем товар за јавните финансии, додека инфраструктурата, климата и социјалните системи се натпреваруваат за истиот ограничен буџетски простор.
„Часовникот на долгови“ во Берлин е симболичен потсетник на таа дилема. Германија сака побрзо да се вооружи, да ја обнови инфраструктурата и да ја зајакне економијата, но сето тоа го плаќа со задолжување што ќе остане товар и за следните влади.
