Јачменот е една од најстарите житарки што ги користи човекот, но денес често останува во сенка на овесот, оризот и киноата. А сепак, оваа достапна и релативно евтина намирница има интересен нутритивен состав. Особено се издвојува по содржината на растителни влакна, меѓу кои и бета-глуканот – растворливо влакно кое е предмет на бројни истражувања.

Јачменот содржи и протеини, витамини од групата Б, минерали и други биоактивни соединенија.

Што прави бета-глуканот во цревата?

Бета-глуканот е вид растворливо растително влакно кое во дигестивниот систем создава вискозна, гелеста структура. Освен што може да придонесе за чувството на ситост, дел од влакната стигнуваат до дебелото црево, каде што ги користат микроорганизмите од цревната микробиота.

Истражувањата покажуваат дека консумирањето јачмен и производи од јачмен може да влијае врз составот и активноста на цревната микробиота, иако ефектите зависат од количината, видот на производот и индивидуалните карактеристики. Затоа јачменот може да биде корисен дел од разновидна исхрана богата со растителни влакна.

А што е со колагенот?

Тука е потребно едно важно појаснување. Јачменот не содржи колаген, колагенот е структурен протеин кој се наоѓа во животинските ткива. Но јачменот содржи аминокиселини, меѓу кои и лизин, кои се дел од процесите во организмот поврзани со создавањето на протеини. Тоа не значи дека јадењето јачмен директно го зголемува колагенот во кожата или дека може да замени извори на хранливи материи потребни за нормална синтеза на колаген.

За создавање колаген организмот користи повеќе хранливи материи, а особено важна улога има и витаминот Ц.

Може ли да помогне и за холестеролот?

Ова е една од подобро истражените карактеристики на бета-глуканот од јачмен. Истражувањата покажуваат дека доволниот внес на бета-глукан од јачмен може да придонесе за намалување на LDL-холестеролот, познат како „лош“ холестерол. Механизмите се поврзуваат, меѓу другото, со влијанието на растворливите влакна врз жолчните киселини и нивната повторна апсорпција.

Тоа сепак не значи дека јачменот е замена за терапија кај луѓето со покачен холестерол. Исхраната може да биде дел од контролата на кардиоваскуларниот ризик, но препишаната терапија не треба да се прекинува без совет од лекар.

Како најлесно да го јадете?

Јачменот не мора да се јаде само како каша. Може да се додаде во: супи и чорби; салати; варива; јадења наместо оризи каши со млеко или растителен напиток.

За млечна каша, јачменот може да се потопи преку ноќ во вода. Следното утро се плакне и се вари во млеко или комбинација од вода и млеко додека зрната не омекнат и смесата не стане кремаста. По желба може да се додадат цимет, рендано јаболко или малку мед.

Една важна работа пред да го ставите на менито

Јачменот содржи глутен, па не е погоден за луѓе со целијачна болест или други состојби кај кои е потребно избегнување глутен. Како и со секоја намирница богата со влакна, наглото зголемување на количината може да предизвика надуеност или други дигестивни тегоби кај некои луѓе. Затоа е подобро постепено да се зголемува внесот и да се внимава на доволен внес на течности.

Јачменот, сепак, останува едноставна намирница со интересен нутритивен профил: бета-глукан, други растителни влакна, витамини, минерали и биоактивни соединенија. Најсилните докази не се за „магичен“ ефект врз колагенот, туку за улогата на неговите влакна во метаболичкото и дигестивното здравје.