Европа влегува во нова фаза на регулирање на никотинот. Покрај класичните цигари, на пазарот се појавија електронски цигари, загреан тутун и никотински ќесички, а европските правила во голем дел потекнуваат од периодот кога дел од овие производи воопшто не постоеле.

Токму затоа Европската комисија во 2026 година започна процес за осовременување на европската регулатива за тутун и сродни производи. Во фокусот се новите никотински производи, вкусовите, пакувањето, дигиталното рекламирање и заштитата на младите. Законодавен предлог се очекува до крајот на 2026 година.

Една од најбрзо растечките категории се никотинските ќесички – производи без тутун кои содржат никотин и се користат во устата.

Проблемот е што тие не се целосно опфатени со актуелната европска Директива за тутунски производи. Поради тоа, земјите членки имаат различни правила за нивната продажба, рекламирање, состав и оданочување.

Новата европска регулатива треба да го намали овој регулаторен „шаренило“.

ЕУ размислува и за вкусовите

Во процесот на ревизија се разгледува и воведување правила за вкусовите во електронските цигари, еднократните вејпови, производите со загреан тутун и никотинските ќесички.

На маса се и построги правила за пакувањето и означувањето, како и за дигиталното рекламирање.

Целта е новите производи да не станат начин преку кој никотинот ќе стигне до нова генерација корисници, особено до младите.

Некои земји веќе не чекаат Брисел

Додека ЕУ подготвува заеднички правила, земјите членки веќе преземаат сопствени мерки.

Полска, на пример, во септември 2026 доби одобрение од Европската комисија за национални мерки со кои се забранува ставање на пазарот на еднократни електронски цигари. Слични мерки веќе имаат добиено и Австрија, Ирска и Бугарија.

Холандија, пак, во 2026 предложи ограничување на количината на никотин во производите без тутун, со образложение дека особено младите треба да бидат заштитени од зависност.

Тоа покажува колку брзо се менува европскиот пристап кон новите никотински производи.

Во исто време – ЕУ сака и повисоки даноци

Паралелно со здравствената регулатива, Европската комисија предложи промени во правилата за акцизите.

Предлогот од 2025 година предвидува проширување на европската даночна рамка и на електронските цигари, загреаниот тутун и никотинските ќесички.

За никотинските ќесички предлогот предвидува минимална акциза од 25 отсто од малопродажната цена или 71,50 евра за килограм од 2030 година, а од 2032 година минимумот би се зголемил на 50 отсто или 143 евра за килограм. Ова се уште е предлог, а не конечна регулатива.

Кај е-течностите, предложениот минимум е 20 отсто од малопродажната цена или 0,12 евра за милилитар за производи со до 15 mg никотин, односно 40 отсто или 0,36 евра за милилитар за оние со поголема концентрација.

Пошироката европска политика има една долгорочна цел: до 2040 година употребата на тутун да падне под 5 отсто од населението, односно да се создаде „генерација без тутун“.

Според податоците на Заедничкиот истражувачки центар на ЕУ, околу 24 отсто од возрасните во Унијата пријавиле дека пушат, што е пад од 28 отсто во 2012 година. Но паралелно со падот на класичните цигари, расте употребата на електронски цигари и загреан тутун, особено кај младите.