Козметичките производи се на врвот на листата на најризични артикли во Европската Унија, покажува најновиот извештај на Европската комисија за системот за брзо предупредување „Safety Gate“. Во 2025 година, дури 36% од сите пријавени опасни производи се однесуваат на козметика, додека на второ место се играчките со 16%, а потоа електричните уреди со 11%.
Системот регистрирал рекордни 4.671 предупредување, што е највисока бројка од неговото воспоставување во 2003 година. Тоа претставува зголемување од 13% во однос на претходната година и повеќе од двојно споредено со 2022 година.
Паралелно, националните институции презеле и рекордни 5.794 мерки за заштита на потрошувачите – од повлекување производи од пазар, до блокирање на граници и отстранување понуди од онлајн платформи.
Хемикалиите – главна закана
Најголемиот ризик за здравјето на потрошувачите и понатаму доаѓа од опасни хемикалии, кои се причина за повеќе од половина од сите пријави (53%). Следуваат ризици од повреди (14%) и задушување (9%). Особено загрижувачки се податоците за козметиката. Во речиси 80% од пријавените случаи биле откриени забранети или штетни супстанции, меѓу кои синтетичкиот мирис BMHCA, кој може да влијае на репродуктивното здравје и да предизвика кожни иритации.
За првпат се пријавени и случаи на лакови за нокти со TPO – супстанца забранета во 2025 година поради потенцијални алергиски реакции и здравствени ризици.
Растечки ризик од онлајн пазарот
Иако Србија не е дел од системот „Safety Gate“, домашните институции ги следат европските предупредувања. Дел од небезбедните производи кои се повлекуваат во ЕУ често завршуваат и на регионалните пазари, особено преку онлајн продажба. Стручњаците предупредуваат дека потрошувачите треба да бидат особено внимателни при купување козметика од непознати извори.
Што треба да проверат потрошувачите?
Експертите издвојуваат неколку клучни правила:
- Состав на производот – избегнување производи без јасна декларација
- Потекло и продавач – купување од проверени и официјални извори
- Цена – невообичаено ниска цена може да укажува на фалсификат
- Амбалажа и декларација – нејасни или неквалитетни ознаки се ризик
- Рецензии – проверка на искуства од други купувачи
Во случај на сомнеж, препораката е производот да не се користи и да се пријави кај надлежните институции, бидејќи небезбедната козметика може да предизвика од благи иритации до сериозни здравствени последици.
