Светот се наоѓа на пресвртна точка во енергетиката. Според Фатих Бирол, директор на Меѓународна агенција за енергетика, кризата предизвикана од конфликтот со Иран може трајно да ја промени индустријата на фосилни горива.
Клучната промена не е само во цените или снабдувањето, туку во довербата. Според Бирол, државите сè повеќе ќе ги гледаат фосилните горива како ризичен и непредвидлив извор на енергија – што директно ќе влијае врз нивната побарувачка.
Од зависност кон диверзификација
Енергетските стратегии на владите веќе почнуваат да се менуваат. Наместо потпирање на нафта и гас, се очекува: забрзано вложување во обновливи извори (соларна и ветерна енергија), поголем интерес за нуклеарна енергија и засилена електрификација на транспортот и индустријата
Овој тренд не е нов, но кризата го забрзува. Наместо постепена транзиција, светот може да влезе во фаза на „принудена енергетска трансформација“.
Нема враќање назад?
„Нема враќање од оваа криз, штетата веќе е направена“, предупредува Бирол. Ова значи дека дури и ако геополитичките тензии се намалат, перцепцијата за нестабилност ќе остане.
За нафтените пазари, тоа може да значи долгорочно намалување на побарувачката, но и зголемена волатилност. Земјите кои традиционално зависат од извоз на нафта би можеле да се соочат со сериозни економски предизвици.
Глобален одговор во најава
Во обид да се одговори на кризата, претставници од повеќе од 50 влади – вклучувајќи ја Велика Британија, земјите од Европска Унија и големи производители на нафта – ќе се состанат во Колумбија на првата меѓународна конференција посветена на напуштање на фосилните горива.
Овој состанок може да биде клучен момент за дефинирање на глобалната стратегија – дали светот ќе реагира координирано или ќе се движи во различни насоки.
Што значи ова за иднината?
Енергетската криза предизвикана од геополитички конфликт повторно ја потврдува една стара лекција: зависноста од ограничени ресурси носи ризици.
Прашањето не е дали ќе има транзиција, туку колку брзо и колку праведно ќе се случи. Доколку ова е навистина „точка без враќање“, тогаш следните години ќе ја дефинираат новата енергетска мапа на светот – и победниците во неа.
