Влијанието на климатскиот феномен Ел Нињо врз времето во Европа главно е индиректно и послабо отколку во тропските региони, но метеоролозите предупредуваат дека тој би можел да го ослабне поларниот вртлог. Истражувачите предупредуваат дека овогодишниот Ел Нињо би можел да биде меѓу најсилните досега забележани, што дополнително ја зголемува веројатноста 2027 година да биде најтоплата година од почетокот на мерењата, објави „Еуроњуз“.

Температурите на површината на морето во екваторијалниот дел на Тихиот Океан веќе ги надминале рекордите од претходните епизоди на Ел Нињо, а врвот на феноменот се очекува кон крајот на есента или почетокот на зимата. Процените покажуваат дека екстремните горештини поврзани со Ел Нињо, во периодот од јуни 2026 до февруари 2027 година, би можеле да предизвикаат дополнителни 451.000 смртни случаи. Посилното затоплување создава и услови за поекстремни временски настани, вклучително и шумски пожари и поплави.

За време на претходните епизоди на Ел Нињо, Јужна Америка, јужниот дел на САД, Источна Африка и Централна Азија се соочувале со зголемен ризик од поплави. Истовремено, опасноста од суши и пожари расте во големи делови од Австралија, северниот дел на Јужна Америка и некои азиски земји, меѓу кои и Индонезија.

Во Европа, сепак, последиците од Ел Нињо се многу понепосредни и послаби во споредба со другите региони. Феноменот кон крајот на годината би можел да донесе понестабилни временски услови, односно поблага, повлажна и поветровита есен и почеток на зимата. Тогаш се наметнува прашањето зошто се појавија предупредувања дека Европа би можела да се соочи со исклучително студен период.

Што е поларниот вртлог и како може да донесе студ?

Секоја зима, силни западни ветрови кружат околу Северниот Пол високо во стратосферата, слој од атмосферата што се наоѓа на висина од околу 10 до 50 километри над Земјата. Овој феномен се нарекува стратосферски поларен вртлог, а неговата улога е да го задржува студениот воздух високо над Арктикот.

По достигнувањето на врвот на Ел Нињо, поларниот вртлог би можел да ослабне. Тоа ја зголемува веројатноста за таканаречено нагло стратосферско затоплување, при кое температурите во стратосферата можат да пораснат и до 50 степени Целзиусови за само неколку дена. Ваквото затоплување може да го наруши поларниот вртлог и да ги промени условите што го контролираат движењето на студениот воздух.

Кога ќе дојде до нарушување, атмосферската циркулација може да се промени, а студениот воздух да се прошири кон пониските географски широчини. При неговото спуштање од стратосферата во тропосферата, може да се промени и положбата и обликот на млазната струја, која има важна улога во насочувањето на временските системи.

Според британската метеоролошка служба „Мет офис“, ваквите нарушувања често се развиваат над северниот дел на Атлантскиот Океан и Скандинавија. Тоа може да доведе до подолг период на суво и студено време во Северна Европа, вклучително и во Обединетото Кралство, додека јужниот дел на континентот би можел да има поблаги, повлажни и поветровити услови.

На границата меѓу овие временски системи може да се формираат студени источни ветрови, а во одредени ситуации падот на температурите може да донесе и снег. Сепак, овие сценарија зависат од конкретниот развој на атмосферските услови и не претставуваат сигурна прогноза за целата зима.

Дали Ел Нињо навистина ќе ѝ донесе студена зима на Европа?

Последниве денови повеќе медиуми предупредуваа на можноста Европа да биде погодена од екстремен студ, поврзувајќи го тоа со ризикот Ел Нињо да го ослабне поларниот вртлог. Но, експертите нагласуваат дека врз зимското време во Европа влијаат повеќе фактори, меѓу кои се и климатските промени предизвикани од човечките активности.

Студија на Универзитетот во Њукасл од 2025 година покажала дека согорувањето фосилни горива ги забрзува промените во количеството зимски врнежи во Европа за речиси 25 години во однос на претходните предвидувања. Ова дополнително ја нагласува сложеноста на долгорочните климатски и временски прогнози.

Метеоролозите, исто така, не можат со голема сигурност да предвидат поединечни епизоди на нагло стратосферско затоплување многу однапред. Според информациите наведени во извештајот, таквите настани можат посигурно да се најават дури околу една недела пред да се случат.

„Иако постои позната поврзаност меѓу Ел Нињо и постудениот крај на зимата во Обединетото Кралство, таквиот исход во никој случај не е загарантиран“, изјави Греам Меџ, портпарол на „Мет офис“. Тој нагласи дека зимското време го определува рамнотежата меѓу повеќе различни фактори, а не само еден изолиран климатски феномен.

Затоа, можноста Ел Нињо да го ослабне поларниот вртлог е важен сигнал што метеоролозите ќе го следат во наредните месеци, но сама по себе не е доказ дека Европа ја очекува екстремно студена зима.