Македонските граѓани се речиси целосно поврзани на интернет и поседуваат платежни картички на европско ниво, но вистинскиот потенцијал за дигиталната економија допрва треба да се искористи. Токму начините како секојдневното скролање да прерасне во успешен онлајн бизнис се во фокусот на Деветтата регионална конференција за е-трговија, што денеска се одржува во Скопје. Настанот доаѓа паралелно со најновиот извештај на АЕТМ, кој отвора јасна слика каде лежи просторот за раст на домашните компании.
Инфраструктурата е стабилна и подготвена за поголем обем на нарачки
Интернетот во Македонија одамна не е привилегија, туку секојдневна реалност. Дури 92,7% од граѓаните користеле интернет во изминатите 12 месеци, а импресивни 96,9% од нив се онлајн секој ден, што е процент повисок дури и од просекот на Европската Унија. Ваквата дигитална заситеност значи дека пазарот веќе ја има изградено најтешката основа: публиката е тука, постојано поврзана и отворена за дигитални содржини.
Шеесет проценти од корисниците веќе купуваат онлајн барем еднаш годишно. Иако повеќето од нив засега прават само една до две нарачки во три месеци, тоа остава огромен простор за локалните трговци. Купувачите веќе ја совладале првата бариера и направиле нарачка, па следниот чекор е компаниите да понудат подобра услуга, поквалитетни платформи и поширок избор што ќе ги поттикне луѓето да пазарат почесто.
Финансиската основа отвора брза лента за безготовински трансакции
Спротивно на честите претпоставки дека финансиите се главна кочница, податоците од глобалната база Findex на Светска банка покажуваат одлична стартна позиција. Во Македонија дури 84,3% од возрасните поседуваат банкарска сметка, а 75,2% имаат дебитна картичка, со што земјата е целосно рамо до рамо со меѓународниот просек на економиите од горниот среден доход. Повеќе од половина од возрасните веќе користат дигитални плаќања кај трговците.
Овој финансиски капацитет претставува директна можност за раст. Во моментов, околу половина од онлајн купувачите сè уште плаќаат во готово при достава, што покажува дека парите и картичките постојат, но трговците треба да изградат поголема доверба и да понудат јасни гаранции при онлајн плаќањето. Секое поедноставување на процесот на наплата директно ќе префрли дел од тие трансакции на веб.
Социјалните мрежи можат да прераснат во локални продажни платформи
Онлајн навиките на граѓаните во моментов се силно насочени кон дружење: над 93% користат интернет за повици и видео разговори, а речиси 85% се активни на социјалните мрежи, далеку над европскиот просек. Од друга страна, само 37,3% од корисниците пребаруваат информации за производи на интернет, а 12,7% продаваат добра или услуги онлајн.
Оваа диспропорција крие чиста претприемачка шанса. Публиката веќе минува часови на социјалните канали, па интеграцијата на е-трговија директно во платформите каде што луѓето комуницираат, како и подобрувањето на описите и презентацијата на производите, може лесно да ја претвори забавата во продажба. Постои неискористен простор за малите бизниси и занаетчии да ги користат социјалните мрежи не само за објави, туку како директен продажен канал.
Вложувањето во вештини е клучниот чекор за регионален пробив
Според извештајот, најголемиот простор за развој се наоѓа кај напредните дигитални вештини, каде што само 6,7% од корисниците располагаат со вештини над основното ниво. Во Индексот за мрежна подготвеност (NRI) Македонија оствари 42,58 поени, додека во подготвеноста за владино користење вештачка интелигенција забележа резултат од 38,0 поени.
Токму тука лежи идната вредност. Премостувањето на овој јаз не бара градење нова телекомуникациска мрежа, туку едукација на младите и вработените за креирање дигитална содржина, автоматизација на нарачки и безбедност при трансакции. Со фокусирани обуки и олеснување на прекуграничната регионална трговија, домашните бизниси имаат отворен простор да ја претворат секојдневната интернет поврзаност во мотор на економски раст.
Регионалната конференција во Скопје отвора простор за премин од идеја во конкретна продажба
Токму овие развојни шанси и предизвици се во фокусот на Деветтата регионална конференција за е-трговија, што денеска се одржува во Националната опера и балет во Скопје. Настанот, организиран од Асоцијацијата за е-трговија на Македонија под мотото „From Wait to Go: E-comm at AI Speed!“, собира над 900 учесници од повеќе од 12 земји и над 30 говорници, вклучително и експерти од водечки глобални технолошки компании како Amazon, Google DeepMind, LinkedIn и Tesla.
Покрај главните технолошки теми и примената на вештачката интелигенција за раст со поголема брзина, конференцијата ги поврзува трговците со целиот придружен екосистем: логистичките компании, софтверските инженери, маркетинг агенциите и давателите на платежни услуги. Податоците за картичните плаќања во првата половина од годинава веќе покажуваат силен сигнал за пазарот: кон домашните е-продавници биле свртени 302,4 милиони евра (раст од речиси 15 проценти), додека странските картички донеле 30,9 милиони евра, бележејќи скок од речиси 24 проценти.
Директната средба меѓу понудата, технологијата и регионалните искуства во Скопје служи како отворена платформа каде домашните претприемачи можат да дознаат како да ги поедностават плаќањата, да воведат сигурна достава и да изградат доверба кај купувачите. За малите и средни бизниси, ова е можност за стекнување контакти и практично знаење што помага локалниот бизнис полесно да излезе на регионалниот пазар.
