Кога ќе се спомнат пирамиди, првата асоцијација речиси секогаш е Египет и огромните градби во Гиза. Но пирамидалната форма не е карактеристична само за египетската цивилизација. Низ различни периоди од историјата, народи на повеќе континенти граделе објекти со пирамидална форма, најчесто со религиозна, погребна или церемонијална намена.

Некои од нив се огромни храмови со скалести тераси, други се гробници, а трети и денес предизвикуваат расправи за тоа како и зошто биле изградени.

Еве десет од најинтересните пирамидални градби надвор од Египет.

Чичен Ица, Мексико

Една од најпознатите пирамиди надвор од Египет се наоѓа на древниот локалитет Чичен Ица на полуостровот Јукатан.

Пирамидата Ел Кастиљо, позната и како храмот на Кукулкан, била изградена од цивилизацијата на Маите. Се состои од низа скалести тераси и има четири страни со скалишта што водат кон врвот.

Објектот не бил само архитектонски монумент. Неговата конструкција е поврзана и со астрономските набљудувања на Маите. Во одредени периоди од годината, сенките создадени од сончевата светлина на скалите создаваат впечаток на змија која се спушта по страната на пирамидата.

Теотихуакан, Мексико

Уште еден спектакуларен комплекс се наоѓа во близина на денешен Мексико Сити.

Теотихуакан бил еден од најголемите градови на древна Мезоамерика, а неговите најпознати градби се Пирамидата на Сонцето и Пирамидата на Месечината.

Пирамидата на Сонцето е висока околу 65 метри и е една од најголемите пирамиди изградени во Америка.

Нејзината вистинска намена сè уште не е целосно разјаснета, но археолозите сметаат дека комплексот имал силно религиозно и церемонијално значење.

Гиза не е единствена: пирамидите во Судан

Судан има стотици древни пирамиди, а голем дел од нив се поврзани со Кушитското Кралство.

Најпознатата група се наоѓа во Мерое, каде што се издигнуваат десетици тесни и стрмни пирамиди. За разлика од големите египетски пирамиди, овие објекти се значително помали и имаат поостри страни.

Мерое бил важен политички и културен центар на Кушитското Кралство, а пирамидите главно служеле како гробници за владетелите и припадниците на кралските семејства.

Степенестата пирамида во Сакара не е единствена египетска приказна

Иако Сакара се наоѓа во Египет и затоа не влегува во листата на пирамиди надвор од земјата, нејзиното постоење е важно за разбирање на тоа како се развивала пирамидалната архитектура.

Степенестата пирамида на Џосер се смета за една од најраните големи камени монументални градби во светот. Таа се состои од шест постепено намалени нивоа и претставува важен чекор во развојот што подоцна довел до познатите мазни пирамиди во Гиза.

Пирамидите во Кина

Во централна Кина се наоѓаат голем број древни погребни могили со пирамидална или скратено пирамидална форма.

Меѓу најпознатите се мавзолејните комплекси поврзани со кинеските владетели во близина на Сијан. Некои од нив денес изгледаат како огромни земјени пирамиди покриени со вегетација.

Особено познат е мавзолејот на првиот кинески император Чин Ши Хуанг, чиј гробен комплекс е поврзан и со прочуената Теракотна армија.

Босанските „пирамиди“

Во близина на Високо во Босна и Херцеговина се наоѓаат формации познати како Босански пирамиди.

Најголемата, позната како Пирамида на Сонцето, со години е предмет на голем интерес, но и на сериозни научни спорови.

Поддржувачите на теоријата тврдат дека станува збор за древни човечки изградени структури. Сепак, главниот дел од археолошката и геолошката заедница смета дека формациите се природни геолошки структури, а не древни пирамиди.

Токму поради тоа, босанскиот случај е различен од археолошки потврдените пирамиди во Мексико или Судан.

Пирамидите на Маите во Гватемала

Во северна Гватемала се наоѓа Тикал, еден од најзначајните градови на цивилизацијата на Маите.

Таму се издигнуваат огромни храмови со стрмни скалести пирамидални структури. Некои од нив достигнуваат десетици метри над околната џунгла.

Храмот познат како Храмот на Големиот Јагуар е една од најпрепознатливите градби во Тикал и сведочи за сложената архитектура и религиозниот систем на Маите.

Пирамиди во Перу

И древните цивилизации во Перу граделе монументални структури со пирамидална форма.

Во близина на Трухиљо се наоѓаат Храмот на Сонцето и Храмот на Месечината, поврзани со цивилизацијата Моче.

Овие градби не се исти како египетските пирамиди. Станува збор за огромни платформи и храмски комплекси изградени главно од земјени тули, со сложени релјефи и мурали.

Пирамидите на Ла Данта, Гватемала

Во древниот град Ел Мирадор се наоѓа една од најимпресивните пирамидални структури во светот.

Комплексот Ла Данта се издигнува високо над околната џунгла и претставува огромен архитектонски комплекс изграден од Маите.

Нејзината големина покажува дека цивилизациите што живееле во овој регион имале способност да организираат огромен број работници и ресурси за изградба на монументални објекти.

Пирамидите во Римската империја

Пирамидалните градби стигнале и до Европа.

Еден од најинтересните примери е Пирамидата на Цестиј во Рим. Изградена е како гробница во првиот век пред новата ера за римскиот магистрат Гај Цестиј Епулон.

Иако денес е опкружена со современиот град, нејзината форма јасно се разликува од околната архитектура.

Пирамидата е висока околу 36 метри и е изградена од бетон обложен со мермерни плочи.

Пирамидите не се приказна само за една цивилизација

Иако египетските пирамиди остануваат најпознатите и меѓу најимпресивните древни градби, пирамидалната форма се појавува во различни цивилизации кои често немале директен контакт меѓу себе.

Тоа е една од причините поради кои пирамидите и денес привлекуваат толкав интерес. Истата основна геометриска форма во различни делови од светот добила сосема различни функции, значења и начини на изведба.

Од монументалните градби на Маите до тесните пирамиди во Мерое и осамената римска пирамида во срцето на Рим, овие објекти покажуваат колку различни цивилизации ја користеле архитектурата за да ја изразат својата моќ, вера и однос кон смртта.