Македонија се позиционира како потенцијална дестинација за големи дигитални капацитети во регионот. Владата веќе преговара со повеќе компании за нови инвестиции, но отворањето на дата-центри во Македонија бара брзи и прецизни одговори за ресурсите, сопственоста и локалната корист.

Државната Агенција за странски инвестиции ги промовира пониските оперативни трошоци и поврзаноста со европскиот електроенергетски систем, додека премиерот Христијан Мицкоски потврди разговори со шест компании, меѓу кои и „Рамбл“ на Крис Павловски. Но, неодамнешниот пример во Пехчево, каде општинскиот совет едногласно отфрли иницијатива за објект во Панчарево поради недостаток на информации, покажа дека јавноста бара целосна транспарентност.

Клучни прашања за најавените дата-центри во Македонија

1. Кој е инвеститорот и сопственикот? Јавноста мора однапред да го знае крајниот сопственик, правниот субјект и моделот на финансирање за да се спречат шпекулации и деловни ризици.

2. Колку струја ќе се троши и кој ја плаќа мрежата? Системите за вештачка интелигенција трошат енергија колку цели градови. Главната дебата е дали инвеститорот сам ги покрива трошоците за новите далноводи и трафостаници или тој товар ќе падне врз граѓаните.

3. Колку вода е потребна за ладење? Потрошувачката зависи од технологијата на ладење, поради што е потребен прецизен воден биланс, особено за најжешките летни месеци кога водните системи се под притисок.

4. Колку трајни работни места навистина остануваат? Иако изградбата ангажира градежен сектор, самите центри се високо автоматизирани, па бројот на постојано вработени е значително помал од привремените работници.

5. Какви државни поволности се нудат? При давање даночни ослободувања, субвенции или евтино земјиште, државата мора јавно да ја покаже соодносната корист за буџетот.

6. Што конкретно добива општината? Локалната заедница го поднесува притисокот врз инфраструктурата и просторот, па даночните приходи и локалните придобивки мора директно да ги оправдаат ризиците.

7. Кој ја контролира сметката на долг рок? Договорите мора да дефинираат обврски за проширување на капацитетите, заштита од затворање и финансиски гаранции за враќање на земјиштето во првобитна состојба.

На Македонија не ѝ треба одбивање од страв ниту прифаќање по секоја цена. Најдобриот пат е утврдување јасни и јавно достапни услови за сите идни проекти.