Иако возрасните често се обидуваат да ги поштедат децата од болните теми, стручњаците објаснуваат дека разговорот за смртта не мора да биде трауматичен. Напротив, со правилен пристап може да им помогне подобро да го разберат животот, загубата и сопствените чувства.

Психологот Ива Господнетиќ и едукативниот рехабилитатор Мара Модриќ, кои работат во советувалиштето за родители „ОК родител“, објаснуваат дека не постои универзален одговор дали детето треба да оди на гробишта.

Одлуката зависи од возраста, емоционалната зрелост и подготвеноста на детето, но и од тоа дали родителот може да му даде соодветна поддршка.

Гробиштата не мора да бидат страшно место

За многу семејства, посетата на гробиштата претставува начин да се одржи споменот на починатите членови на семејството.

Децата можат да учествуваат во тие моменти, да слушаат семејни приказни, да остават цвеќе или да запалат свеќа заедно со возрасните.

Според Господнетиќ, важно е родителите најпрво да размислат што би значела таквата посета за нивното дете.

Дали разбира зошто семејството оди таму? Дали сака да учествува? Дали има прашања или стравови?

Ако детето не е подготвено, нема причина да се инсистира.

Споменот на блиските може да се зачува и на други начини – преку разгледување фотографии, разговори, цртање или заедничко сеќавање на убавите моменти.

Најважно е детето да се чувствува сигурно и вклучено, а не принудено да учествува во нешто што не го разбира.

Како да му објасните на детето што е смрт?

Стручњаците советуваат разговорот за смртта да не се одложува сè додека семејството не се соочи со загуба.

Понекогаш наједноставните ситуации во секојдневието можат да бидат повод за разговор.

Ако детето забележи дека некој цвет овенал или дека инсект повеќе не се движи, родителот може да му објасни дека сите живи суштества имаат свој животен циклус.

Се раѓаат, растат, живеат и на крајот умираат.

Сепак, начинот на објаснување мора да биде приспособен на возраста.

Помалите деца често не ја разбираат трајноста на смртта и можат да прашуваат кога починатата личност ќе се врати.

Затоа е корисно родителите да користат едноставни и јасни зборови, наместо збунувачки објаснувања.

На пример, изразите како „заспа засекогаш“ можат да создадат непотребен страв од спиењето кај малите деца.

Што ако детето почне да плаче или се исплаши?

Стравот, тагата, љубопитноста, па дури и рамнодушноста можат да бидат нормални детски реакции.

Некои деца ќе поставуваат многу прашања, други ќе молчат, а трети можеби ќе посакаат веднаш да си заминат.

Во таквите моменти најважно е возрасните да не ги потценуваат нивните чувства.

Наместо да кажат „нема зошто да се плашиш“ или „не плачи“, подобро е да го сослушаат детето и да му објаснат што се случува.

Ако детето се плаши од гробиштата, може да му се објасни дека тоа е место на кое луѓето доаѓаат да се сеќаваат на оние што починале.

Не треба да се поттикнува стравот, но не треба ни да се исмева.

Доколку детето одбива да оди, неговата одлука треба да се почитува.

Родителите не треба да ја кријат сопствената тага

Една од најчестите дилеми е дали родителите треба да плачат пред децата.

Многумина веруваат дека така ќе ги вознемират, но стручњаците нагласуваат дека покажувањето тага само по себе не е штетно.

Напротив, кога детето гледа дека и возрасните понекогаш плачат, учи дека тагата е природна човечка емоција.

Родителот може едноставно да објасни дека му недостига некој близок и дека се чувствува тажно кога се сеќава на него.

Истовремено, важно е детето да добие чувство на сигурност и да знае дека возрасните можат да се справат со своите емоции.

Според стручњаците, тагата нема однапред определен рок. Не постои правило колку време е потребно за да се прифати загубата.

Децата тоа полесно го разбираат кога возрасните не ги кријат чувствата, туку разговараат за нив на начин соодветен на нивната возраст.

Најважно е детето да има избор

Посетата на гробиштата може да биде мирен семеен ритуал, можност за сеќавање и поврзување со семејната историја.

Но за некое дете истата посета може да биде премногу вознемирувачка, особено ако неодамна изгубило блиска личност.

Затоа стручњаците советуваат родителите да не се водат исклучиво од традицијата или од очекувањата на околината.

Наместо тоа, треба да го следат однесувањето на детето, да разговараат со него и да му овозможат да учествува на начин што му одговара.

На крајот, целта не е детето што порано да се соочи со смртта, туку постепено да научи дека загубата и тагата се дел од животот, а сеќавањата на луѓето што ги сакаме можат да останат со нас и кога тие повеќе не се тука.