Бугарија и Романија го удвоија капацитетот за гас, Македонија ќе чека до 2027 година

Додека Бугарија и Романија од денеска речиси го удвојуваат капацитетот за транспорт на природен гас меѓу двете земји, проширувањето на гасната врска кон Македонија останува планирано за 2027 година.
Фото: rawpixel.com

Бугарија и Романија од 17 ноември 2026 година значително го зголемија капацитетот за транспорт на природен гас преку нивната меѓусебна интерконекциска врска, создавајќи дополнителни можности за снабдување на Централна и Источна Европа пред зимската сезона.

Според романскиот оператор „Трансгаз“, техничкиот капацитет на гасната врска Негру Вода 1 – Кардам, во насока од Бугарија кон Романија, е зголемен од 159,3 милиони на 296,8 милиони киловат-часови дневно.

Тоа претставува раст од приближно 86 проценти, односно речиси двојно поголем капацитет за транспорт.

Зголемениот капацитет веќе бил понуден на аукцијата одржана на 16 ноември и ќе биде достапен и на следните аукции, согласно европските правила за распределба на капацитетите на гасните мрежи.

Но додека северниот дел од регионалната инфраструктура веќе добива поголеми можности за пренос, за Македонија дополнителниот капацитет се очекува подоцна.

Македонија треба да добие поголем капацитет за увоз преку Бугарија

Бугарскиот оператор „Булгартрансгаз“ најави дека капацитетот на гасната врска Ќустендил – Жидилово, преку која природен гас се транспортира од Бугарија кон Македонија, треба да се зголеми во текот на 2027 година.

Според објавените податоци, постојниот технички капацитет од 33,3 милиони киловат-часови дневно треба да достигне приближно 38,7 милиони киловат-часови.

Станува збор за дополнителни 5,4 милиони киловат-часови дневно, односно раст од околу 16,2 проценти.

Целосното зголемување е поврзано со пуштањето во употреба на гасоводот Пиперево – Перник во Бугарија.

Планираниот капацитет треба да биде понуден за гасната година 2027/2028 и за следните години.

Тоа значи дека Македонија би можела да располага со поголем технички простор за увоз на природен гас преку постојната врска, но реалното користење ќе зависи од потребите на пазарот, договорите со снабдувачите и расположливите количини.

Што е Вертикалниот гасен коридор?

Зголемувањето на капацитетите е дел од развојот на Вертикалниот гасен коридор, регионален инфраструктурен проект што ги поврзува гасните системи на Југоисточна и Централна Европа.

Основната идеја е природен гас од различни извори, вклучително и течен природен гас што пристигнува преку терминали во Грција, да може полесно да се транспортира кон Бугарија, Романија и понатаму кон европските пазари.

Со подобрувањето на прекуграничните врски се создаваат услови за поголема флексибилност во снабдувањето.

Ова е особено важно по енергетските нарушувања во Европа и напорите на земјите да ја намалат зависноста од поединечни добавувачи и транспортни правци.

Сепак, поголем капацитет на гасоводите не значи автоматски дека низ нив веднаш ќе се транспортира и поголема количина гас.

За тоа се потребни комерцијални договори и реална побарувачка.

Грција добива поголема улога во регионалното снабдување

Паралелно со проширувањето на врската меѓу Бугарија и Романија, се зголемува и капацитетот на гасната врска меѓу Грција и Бугарија.

На интерконекциската точка Сидирокастро – Кулата, капацитетот од 1 октомври 2026 година е зголемен на најмногу 93 милиони киловат-часови дневно.

Дополнително зголемување на 102,8 милиони киловат-часови е предвидено од гасната година 2027/2028.

Тоа треба да овозможи поголеми количини природен гас да се движат од југ кон север, вклучително и кон земјите што бараат алтернативни маршрути за снабдување.

За Македонија ова има значење бидејќи нејзиниот гасен систем е поврзан со регионалната инфраструктура преку Бугарија, а земјата развива и нови проекти за поврзување со Грција.

Дали поголемиот капацитет значи и поевтин гас?

Едно од најважните прашања за македонските компании и потрошувачи е дали проширувањето на регионалните гасоводи може да донесе пониски цени.

Поголемиот транспортен капацитет може да создаде услови за пристап до повеќе извори на снабдување и да ја намали зависноста од една маршрута.

Но цената на природниот гас зависи од низа фактори, меѓу кои набавната цена, транспортните тарифи, договорите со снабдувачите, пазарната побарувачка и сезонските движења.

Затоа не може да се заклучи дека зголемувањето на капацитетот меѓу Бугарија и Романија, или идното проширување кон Македонија, автоматски ќе доведе до поевтин гас.

Потенцијалната придобивка е пред сè во поголемата флексибилност и сигурност на снабдувањето.

Македонија пред нова можност, но и нови обврски

Регионалните проекти за транспорт на природен гас покажуваат дека земјите од Југоисточна Европа инвестираат во поголема поврзаност на своите енергетски системи.

За Македонија планираното зголемување на капацитетот на врската Ќустендил – Жидилово претставува дополнителна можност за увоз и развој на пазарот.

Но за реално искористување на оваа можност потребни се и доволно развиена домашна гасоводна мрежа, конкурентен пазар и долгорочни договори за снабдување.

Посебно важно ќе биде како напредуваат новите инфраструктурни проекти и дали домашните компании ќе можат да обезбедуваат гас од повеќе различни извори.

Додека Бугарија и Романија веќе го зголемуваат протокот што нивната инфраструктура може да го пренесе, Македонија треба да го добие планираниот дополнителен капацитет во 2027 година.


Зголемувањето на транспортните можности е важен инфраструктурен чекор, но вистинскиот економски ефект ќе зависи од тоа колку гас ќе се набавува, по која цена и кој ќе може да го користи.

е-Трн да боцка во твојот инбокс