Бројот на диви тигри пораснал за повеќе од 70 проценти, морските желки закрепнуваат, а популациите на одредени видови туна повторно растат. Новиот извештај на Светскиот фонд за природата (WWF) открива загрижувачки бројки, но и нешто неочекувано – докази дека природата може да се обнови ако човекот ѝ даде шанса.

Замислете свет во кој тигрите постојат само на фотографии, морските желки се споменуваат во учебниците, а реките остануваат без риби. Ваквата иднина повеќе не изгледа како научна фантастика.

Најновиот извештај „Жива планета 2026“ покажува дека во периодот од 1970 до 2022 година големината на следените популации на диви животни се намалила во просек за 73 проценти.

Најдраматични се загубите во реките и езерата, каде што падот достигнува 85 проценти. На копното намалувањето изнесува 69 проценти, а во морињата 59 проценти.

Но зад овие загрижувачки бројки се крие и друга приказна.

Некои животински видови, кои до неодамна биле симбол на исчезнувањето на дивиот свет, денес покажуваат знаци на закрепнување.

Од 3.200 до 5.700 тигри – враќање што изгледаше невозможно

Во 2010 година, во дивината живееле околу 3.200 тигри. Нивниот број бил толку мал што иднината на овој величествен предатор изгледала неизвесна.

Но по години заштита на живеалиштата, борба против ловокрадството и меѓународна соработка, бројот на диви тигри до 2025 година се зголемил на околу 5.700.

Тоа е раст од повеќе од 70 проценти.

Овој успех не се случил сам од себе. Зад него стојат национални програми за заштита, проширување на заштитените подрачја и работа со локалните заедници.

Тигрите сè уште се загрозени, но нивното закрепнување покажува дека исчезнувањето не е секогаш неизбежно.

Морските желки повторно се враќаат на плажите

Слична приказна се случува и со зелените морски желки.

Со децении, овие животни биле изложени на лов, собирање јајца, загадување и уништување на плажите каде што се размножуваат.

Но во делови од светот, долгорочната заштита на гнездилиштата и ограничувањето на опасните риболовни практики довеле до значително закрепнување на нивните популации.

На некои плажи каде што некогаш имало мал број гнезда, денес повторно се враќаат голем број желки.

Нивното закрепнување е потсетник дека природата има извонредна способност за обновување, дури и по децении човечки притисок.

Позитивни промени се забележуваат и кај јужноафриканските слонови и кај одредени популации на атлантската и пацифичката сина туна.

Половина од следените популации не се намалуваат

Еден од најинтересните податоци во извештајот е дека 43 проценти од следените популации бележат раст, а седум проценти се стабилни.

Тоа значи дека приближно половина од набљудуваните популации не се во опаѓање.

Како тогаш е можно глобалниот индекс да покажува пад од 73 проценти?

Одговорот е во големината на промените. Кај популациите што се намалуваат, загубите се толку големи што го надминуваат позитивниот ефект од оние што закрепнуваат.

Индексот не значи дека исчезнале 73 проценти од сите диви животни. Тој ја мери просечната пропорционална промена во големината на следените популации.

Во истражувањето се опфатени 35.803 популациски трендови од 5.790 видови цицачи, птици, риби, влекачи и водоземци.

Најголемата закана за животните доаѓа од нашите навики

Според WWF, уништувањето и деградацијата на природните живеалишта остануваат најголемата закана за дивиот свет.

Ширењето на земјоделските површини, уништувањето на шумите, прекумерниот риболов, загадувањето и климатските промени постепено ги менуваат екосистемите.

Најголеми загуби се забележани во Латинска Америка и Карибите, каде што следените популации се намалиле во просек за 95 проценти. Во Африка падот изнесува 80 проценти, а во азиско-пацифичкиот регион 49 проценти.

Овие промени не се проблем само за животните.

Шумите, реките, почвата и океаните се дел од природните системи од кои зависат производството на храна, чистата вода, здравјето и економијата.

Кога исчезнуваат животните, се нарушуваат и сложените врски што ги одржуваат овие системи.

Иднината на дивиот свет сè уште не е изгубена

Годинашниот извештај на WWF го носи поднасловот „Наука за надеж“, токму затоа што покрај загубите ги документира и успешните примери на обновување.

Но организацијата предупредува дека заштитата на поединечни видови не е доволна.

Потребни се промени во начинот на кој се произведува храната, се користи енергијата и се насочуваат инвестициите.

Успехот со тигрите, морските желки и слоновите покажува дека заштитата може да даде резултати. Сепак, закрепнувањето на одредени популации не значи дека глобалната криза е надмината.

Можеби најважната порака на извештајот е токму во оваа противречност: човекот е главниот причинител за уништувањето на природата, но истовремено располага со знаење и средства да помогне во нејзиното обновување.

Тигрите што повторно ги населуваат шумите и желките што се враќаат на своите плажи се доказ дека приказната за дивиот свет сè уште не е завршена.

Каков ќе биде нејзиниот крај, во голема мера зависи од одлуките што ги носиме денес.