Македонските компании сè почесто бараат работници илјадници километри подалеку од земјата. Само од почетокот на 2026 година до 19 август, Агенцијата за вработување издала 1.837 позитивни мислења за ангажирање работници од Бангладеш, покажуваат податоците што ги објави „Слободен печат“.
Со тоа Бангладеш убедливо се најде на првото место меѓу земјите од кои македонските работодавачи бараат работна сила. На второ место е Турција со 1.257 издадени мислења, потоа Непал со 787, Индија со 323 и Пакистан со 46. Сепак, овие бројки не значат дека сите лица за кои е издадено позитивно мислење веќе работат во Македонија.
Агенцијата за вработување најпрво проверува дали се исполнети условите поврзани со квотата и состојбата на пазарот на труд, по што издава мислење. Доколку се исполнети и останатите законски услови, Министерството за внатрешни работи носи решение за регулирање на престојот по основ на работа.
Најмногу недостигаат работници во градежништвото и фабриките
Најголема побарувачка за странски работници има во градежништвото, преработувачката индустрија, хотелско-угостителскиот сектор и трговијата. Токму овие сектори со години предупредуваат дека тешко наоѓаат работници на домашниот пазар.
Причините се повеќеслојни. Дел од работоспособното население заминува во земјите од Западна Европа, дел од домашните работници не ги прифаќаат понудените плати и услови, а за одредени професии едноставно нема доволно кадар.
Така се создава парадоксален пазар на трудот: на веб-страницата на Агенцијата за вработување има околу 11.000 слободни работни места, а истовремено бројот на невработени е повеќекратно поголем.
90.000 невработени, но компаниите бараат работници во Азија
Последните податоци на Државниот завод за статистика покажуваат дека во Македонија има 90.020 невработени лица. Истовремено, 101.022 лица работат неформално, односно надвор од целосно регулиран работен однос. Од нив, повеќе од половина – 51.487 лица – работат во земјоделството, додека 17,2 отсто од неформално вработените се во градежништвото.
Токму тука се отвора едно од клучните прашања: дали Македонија навистина нема доволно работници или нема доволно работници под условите што ги нудат домашните компании?
Претседателот на Сојузот на синдикатите на Македонија, Слободан Трендафилов, за „Слободен печат“ укажува дека пред масовното ангажирање странска работна сила треба да се анализираат платите, условите за работа, сигурноста на работното место и почитувањето на работничките права. Од ССМ предупредуваат дека странските работници не смеат да се претворат во механизам за намалување на цената на трудот.
Синдикатот посочува и на уште еден парадокс: за да привлечат работници од Непал, Бангладеш и други далечни земји, некои работодавачи обезбедуваат сместување, храна и превоз, додека домашните работници често не добиваат слични услови.
Квота од 10.000 дозволи не значи 10.000 нови работници
За 2026 година Владата утврдила квота од 10.000 работни дозволи за странски државјани. Од нив, 9.750 се за редовно вработување, 200 за упатени странски работници и 50 за сезонска работа. Но и оваа бројка треба внимателно да се толкува.
Од 9.750 дозволи за редовно вработување, 4.500 се наменети за нови работници, а 5.250 за продолжување на ангажманот на странци кои веќе работат во Македонија. Тоа значи дека квотата од 10.000 не значи дека во текот на годината во земјата ќе пристигнат 10.000 нови странски работници.
Во 2025 година Агенцијата за вработување издала 8.509 позитивни мислења, додека МВР одобрило 6.128 дозволи за привремен престој на странски работници.
Македонија извезува работници, па увезува други
Најголемиот парадокс на македонскиот пазар на труд останува ист. Македонски граѓани заминуваат во Германија, Словенија, Хрватска и други европски земји во потрага по повисоки плати и подобри услови, додека домашните компании празните работни места ги пополнуваат со работници од Бангладеш, Непал, Индија и други азиски држави. Тоа покажува дека проблемот не е само демографски.
Македонија несомнено губи работоспособно население и во одредени сектори навистина нема доволно кадар. Но, истовремено, во земјата има десетици илјади невработени и повеќе од 100.000 лица кои работат неформално.
Затоа суштинското прашање не е само дали Македонија треба да дозволи поголем ангажман на странски работници. Во економија со недостиг на кадар, странската работна сила е нормален дел од пазарот и веројатно ќе станува сè поважна.
Клучното прашање е зошто земја со 90.000 невработени и над 100.000 неформално вработени мора сè подлабоко да бара работници илјадници километри подалеку. Бангладеш можеби стана новиот главен извор на работна сила за македонските компании, но бројките откриваат дека проблемот на домашниот пазар не е само недостатокот на луѓе. Проблемот е и во тоа како македонската економија ги задржува, формализира и плаќа луѓето што веќе ги има.
