Американскиот воен авион Е-4Б „Ноќна стража“ (E-4B Nightwatch), познат како „авион на судниот ден“, ја следел претседателската флота на Доналд Трамп при враќањето од Кина, каде што американскиот претседател се сретна со рускиот претседател Владимир Путин и кинескиот лидер Си Џинпинг. Станува збор за специјално модифициран авион „Боинг 747“, наменет да обезбеди непрекинато функционирање на американскиот воен команден систем дури и во случај на нуклеарна војна.
Неговото присуство го привлече вниманието на корисниците на интернет-страниците за следење летови. Сепак, американскиот воен портал „Вор зон“ (The War Zone – TWZ) објаснува дека ваквите авиони редовно ги придружуваат американските претседатели за време на меѓународните патувања.
Го следел Трамп од воената база во Јапонија
Според податоците за летовите што ги анализирал „Вор зон“, претседателската флота на Трамп ја напуштила американската воена база „Ендрус“ на 16 ноември. Во неа имало три авиони наменети за претседателски превоз, меѓу кои и новиот ВЦ-25Б (VC-25B), создаден со модификација на „Боинг 747“ што Катар им го подарил на САД. Истовремено, од воздухопловната база „Офут“ во Небраска полетал Е-4Б „Ноќна стража“, кој потоа бил распореден во американската воена база „Кадена“ на јапонскиот остров Окинава.
Кога претседателската флота во четвртокот ја напуштила Кина и почнала да лета над Јапонија, Е-4Б полетал од „Кадена“ и се упатил по неа. Според јавно достапните податоци за летовите, станува збор за авион со воена ознака 73-1676, кој при враќањето го користел повикувачкиот знак TRUCK55.
Што всушност е „авионот на судниот ден“?
Е-4Б „Ноќна стража“ е специјално модифициран „Боинг 747-200“, кој служи како летачки команден центар за американскиот претседател, министерот за одбрана и највисокото воено раководство. Неговата главна задача е да овозможи непрекинато командување со американските вооружени сили, вклучително и со нуклеарниот арсенал, дури и ако командните центри на копно бидат уништени.
Авионот располага со заштитени комуникациски системи и опрема приспособена за работа во екстремни услови. Неговата електроника е заштитена од електромагнетни импулси какви што може да предизвика нуклеарна експлозија. Благодарение на можноста за дополнување гориво во воздух, авионот може да остане во лет со денови. Американските воздухопловни сили располагаат со четири вакви авиони, сместени во базата „Офут“ во Небраска, а најмалку еден постојано е во состојба на готовност.
Зошто го следи американскиот претседател?
Иако називот „авион на судниот ден“ звучи драматично, неговото присуство при враќањето на Трамп од Кина не е невообичаено.
Како што објаснува „Вор зон“, Е-4Б со децении ги придружува американските претседатели на нивните патувања во странство. Освен што овозможува командување со војската во вонредни околности, може да послужи и како резервен команден центар и безбедно засолниште доколку претседателот, поради криза, не може да го користи „Ер форс уан“ (Air Force One).
Авионот обично не слетува на истите аеродроми како претседателската флота, туку се распоредува на блиски воени аеродроми или други соодветни локации.
Таквиот распоред овозможува да биде доволно блиску за брзо преземање на претседателот во итен случај, но и доволно оддалечен за да не биде изложен на истата закана.
Имаше важна улога и по нападите од 11 септември
Авионите Е-4Б се важен дел од американските планови за континуитет на државното управување во случај на голем напад или друга национална катастрофа. Еден таков авион полетал и за време на терористичките напади на 11 септември 2001 година, по што извесно време кружел над Вашингтон. Тогаш се разгледувала и можноста претседателот Џорџ В. Буш да биде префрлен од „Ер форс уан“ во Е-4Б, но на крајот било одлучено да остане во претседателскиот авион.
„Вор зон“ нагласува дека Е-4Б е вообичаен дел од сложената логистичка операција што ги придружува меѓународните патувања на американските претседатели. Затоа, неговото појавување по средбата на Трамп, Путин и Си Џинпинг само по себе не е показател за зголемена нуклеарна закана или вонредна воена готовност.
