Имунолошкиот систем не слабее постепено, доживува две нагли промени кај клетките околу 40-тата и по 60-тата година

Анализа на 3,8 милиони клетки кај 1.828 здрави лица открива различно темпо на стареење кај мажите и жените, но дел од научниците ги преиспитуваат статистичките методи.
Фото: CJ Anderson/Flickr

Истражувачки тим од медицинскиот факултет Дјук-НУС (Duke-NUS) во Сингапур анализираше 3,8 милиони имуни клетки од 1.828 здрави луѓе на возраст од 19 до 97 години и утврди два нагли врва во промената на генската активност кај имунолошкиот систем – околу 40-тата и по 60-тата година од животот. Трудот, објавен во списанието „Нејчр комјуникејшнс“ (Nature Communications) на 21 август 2026 година, покажува и дека мажите и жените не стареат со исто темпо на клеточно ниво.

Истражувањето предводено од Жак Бемоарас, со Хари Парк како прв автор, следи како се менува активноста на гените во поединечни клетки од крвта кај здрави испитаници низ целиот возрасен век. Наместо бавен и рамномерен пад низ децениите, податоците покажуваат два изразени пресврти во начинот на кој имуните клетки ги одржуваат својата рибонуклеинска киселина (РНК) и протеините, придружени со зголемени сигнали за воспаление.

Овие наоди не значат дека имунитетот престанува да функционира на 40 години. Анализата мери промени во генската активност кај здрави клетки, а не појава на болести или директен пад на здравјето кај испитаниците.

Првиот бран на клеточни промени настапува околу 40-тата година и најмногу ги зафаќа ЦД4 (CD4) Т-клетките, кои го координираат имунолошкиот одговор на организмот. Вториот врв се случува по 60-тата година и примарно ги погодува ЦД8 (CD8) Т-клетките, чија задача е директно уништување на заразени или оштетени клетки.

Истражувачите регистрираа и јасни полови разлики во времето кога се појавуваат овие промени. Кај жените, имуните Т-клетки подолго ја задржуваат својата активност, додека кај мажите дел од Т-помошните клетки почнуваат да се менуваат на помлада возраст.

Наодите од Сингапур се надоврзуваат на пошироката научна расправа за тоа дали човечкото стареење се одвива во нагли скокови. Во 2024 година, истражувачи од Универзитетот Стенфорд објавија труд во списанието „Нејчр ејџинг“ (Nature Aging) во кој тврдеа дека молекуларното стареење има два остри врва – на 44 и на 60 години.

Подоцна, научен препринт ги доведе во прашање статистичките методи ЛОЕС (LOESS) и ДЕ-СВАН (DE-SWAN) користени во анализата од Стенфорд. Поради тие забелешки, уредниците на „Нејчр ејџинг“ додадоа официјална белешка на трудот во која наведоа дека сигурноста на заклучоците е доведена во прашање.

Тимот од Дјук-НУС применува слична аналитичка техника на својот примерок од 3,8 милиони клетки, но без еден од спорните статистички чекори од претходната студија. Авторите во трудот наведуваат дека ги тестирале своите резултати низ различни големини на возрасни прозорци, различни прагови и корекции за технички варијации, при што двата врва останале стабилни.


Кога истражувачите намерно и случајно ги измешале податоците за возраста на испитаниците, двата врва целосно исчезнале од графиконите. И покрај овие контроли, научниот портал „Саенс алерт“ (ScienceAlert) пренесува дека во истражувачката заедница сè уште се проверува дали ваквите остри скокови се реална биолошка појава или резултат на начинот на кој се обработуваат податоците, за што се потребни дополнителни независни студии.

е-Трн да боцка во твојот инбокс