Најновите податоци објавени во 2026 година покажуваат дека, и покрај напредокот во законодавството и технологијата, безбедноста и здравјето при работа остануваат сериозен европски проблем. Само во 2024 година во земјите на ЕУ се регистрирани 3.367 смртни случаи како последица на несреќи при работа и 2,78 милиони несреќи без смртен исход.

Во време кога работните места се менуваат под влијание на дигитализацијата, вештачката интелигенција и новите форми на вработување, Европската агенција за безбедност и здравје при работа (EU-OSHA) предупредува дека опасностите повеќе не се поврзани исклучиво со машините, градежните скелиња и физичките повреди. Стресот, прекумерното работно оптоварување, вознемирувањето и психолошкиот притисок стануваат подеднакво важен дел од прашањето за безбедноста на работниците.

На 28 октомври 2026 година EU-OSHA објави нов повик за дејствување во рамките на европската кампања „Заедно за менталното здравје при работа“, чија цел е превенцијата на психосоцијалните ризици да стане редовен дел од управувањето со безбедноста и здравјето во компаниите. Кампањата започна на 13 октомври и ќе трае до 2028 година.

Речиси секој трет работник се соочува со стрес, анксиозност или депресија поврзани со работата

Податоците што EU-OSHA ги објави при почетокот на новата кампања покажуваат дека 45 проценти од работниците во ЕУ пријавуваат изложеност на ризици за своето ментално здравје на работното место. Дополнително, 29 проценти изјавиле дека доживуваат стрес, анксиозност или депресија предизвикани или влошени од работата.

Кај 37 проценти од работниците е регистрирано чувство на општа исцрпеност.

Овие показатели укажуваат дека менталното здравје повеќе не може да се третира само како индивидуален проблем на вработените. Начинот на организација на работата, притисокот за постигнување резултати, недоволната поддршка и нарушените меѓучовечки односи можат да создадат ризици што се одразуваат и врз здравјето и врз продуктивноста.

Европската агенција предупредува дека продолжената изложеност на психосоцијални ризици може да доведе до зголемено отсуство од работа, долготрајни боледувања и дополнителни трошоци за здравствените и социјалните системи.

Најновата статистика на Евростат, објавена на 25 септември 2026 година, покажува дека во ЕУ во 2024 година загинале 3.367 работници, односно 45 повеќе отколку претходната година.

Тоа значи дека во просек повеќе од девет лица дневно го губеле животот поради несреќи при работа.

Градежништвото останува дејност со најголем апсолутен број смртни случаи — 776, по што следуваат транспортот и складирањето со 537 и преработувачката индустрија со 466 загинати работници.

Истовремено, регистрирани се 2,78 милиони несреќи при работа без смртен исход, што претставува намалување од 1,5 проценти во споредба со 2023 година. Во оваа статистика се вклучени несреќи што предизвикале отсуство од работа од најмалку четири календарски дена.

Податоците покажуваат и дека физичките ризици остануваат високи во традиционалните индустриски дејности, иако европската политика сè повеќе се насочува кон психосоцијалните проблеми. Со други зборови, Европа истовремено се соочува со старите опасности на работното место и со новите ризици што ги создаваат современите начини на работа.

И Македонија со загрижувачки податоци: 31 загинат работник во 2025 година

Европските статистики добиваат дополнителна тежина кога ќе се споредат со состојбата во Северна Македонија.

Според годишниот извештај на Македонското здружение за заштита при работа, претставен на 28 април 2026 година, во земјата во текот на 2025 година биле евидентирани 132 несреќи при работа, од кои 31 завршила со смртен исход.

Најголем број несреќи биле евидентирани во преработувачката индустрија — 33, по што следуваат градежништвото со 15 и јавната управа и одбраната со 12 случаи.

Овие бројки покажуваат дека безбедноста при работа останува сериозен предизвик и за македонските институции и работодавачи. Сепак, статистиката на здружението не е директно споредлива со податоците на Евростат, бидејќи се разликуваат методологијата и начинот на евидентирање на несреќите.

Последниот извештај на Европската комисија за Северна Македонија, објавен во 2025 година, констатира дека земјата допрва треба да донесе нов Закон за безбедност и здравје при работа.

Во извештајот се наведува дека во 2024 година биле извршени 9.806 инспекциски надзори во оваа област, при што биле издадени 2.543 решенија за утврдени недостатоци и неправилности, 484 платни налози, 27 прекршочни и 19 кривични пријави.

Европската комисија укажала и на потребата од донесување нова стратегија за безбедност и здравје при работа за периодот 2026–2030 година, заедно со акциски план за 2026–2027 година.

Помалку инспекциски посети, помало учество на работниците

Дополнителна причина за загриженост произлегува од анализата на EU-OSHA објавена на 24 септември 2026 година.

Ажурираните податоци од европското истражување ESENER, кое ги споредува резултатите од 2014, 2019 и 2024 година, покажуваат дека сè помалку работни места пријавуваат активно учество на вработените во мерките за управување со психосоцијалните ризици.

Истовремено, се забележува и намалување на посетите од трудовите инспекторати, додека дискусиите за влијанието на дигитализацијата врз здравјето и безбедноста на работниците стануваат сè почести.

Ова отвора суштинско прашање: колку се ефективни законските обврски ако работниците не се доволно вклучени во препознавањето на опасностите, а контролите не се спроведуваат со потребниот интензитет?

Безбедноста на работното место не завршува со заштитен шлем

Новата европска кампања за периодот 2026–2028 година поставува пет приоритети: процена и управување со психосоцијалните ризици, спречување вознемирување и насилство, поврзаноста на физичките ризици со менталното здравје, ризиците во здравствениот и социјалниот сектор и обезбедување поддршка за менталното здравје на работниците.

Тоа претставува проширување на традиционалното разбирање на безбедноста при работа. Заштитната опрема, исправните машини и техничките стандарди остануваат неопходни, но современото работно место мора да обезбеди и услови во кои вработените нема да бидат изложени на постојан психолошки притисок, дискриминација или исцрпеност.

За Македонија, која настојува да го усогласува своето трудово законодавство со европските стандарди, ова значи дека реформите не треба да се ограничат само на нови законски решенија. Потребни се ефективен инспекциски надзор, систематска превенција, поголема одговорност на работодавачите и вклучување на вработените во процената на ризиците.

Бројките објавени во 2026 година ја покажуваат тежината на проблемот: илјадници загинати работници во Европа, милиони повреди и речиси секој трет вработен што пријавува стрес, анксиозност или депресија поврзани со работата.

Предизвикот за европските држави, вклучително и Северна Македонија, е да обезбедат работните места да бидат не само продуктивни, туку и безбедни за физичкото и менталното здравје.

Бидејќи вистинската цена на небезбедната работа не се мери само преку изгубени работни денови и економски трошоци, туку и преку човечките животи и здравјето на работниците.