Атеросклерозата, односно постепеното наталожување масни наслаги во артериите, е една од главните причини за инфаркт и мозочен удар. Проблемот е што може да се развива со години без забележливи симптоми, сè додека не дојде до сериозен кардиоваскуларен настан.
Токму затоа научниците бараат знаци што би можеле да помогнат атеросклерозата и кардиоваскуларниот ризик да се откријат порано. Ново истражување, објавено во списанието „Atherosclerosis“, се фокусира на состојба позната како ксантелазма, жолтеникави, благо испакнати наслаги кои најчесто се појавуваат околу очните капаци.
Ксантелазмата настанува кога имунолошки клетки, познати како макрофаги, се исполнуваат со холестерол и други масти. Кај дел од луѓето состојбата е поврзана и со зголемено ниво на холестерол во крвта, иако тоа не е случај кај сите. Истражувачите од Универзитетот „Стенфорд“ сакале да проверат дали оваа видлива промена може да биде поврзана со ризикот од сериозни кардиоваскуларни и мозочни настани.
За потребите на студијата биле анализирани здравствени податоци на 17.925 лица со дијагностицирана ксантелазма и исто толкав број лица во контролна група. Контролната група ја сочинувале луѓе со пресбиопија, состојба поврзана со постепено намалување на способноста за гледање одблизу, кои исто така биле подложени на очен преглед.
Резултатите покажале разлика уште во првата година од следењето. Инфаркт претрпеле 1 процент од лицата со ксантелазма, односно 178 пациенти, во споредба со 0,35 проценти, или 63 лица, во контролната група. Кај мозочниот удар разликата била 0,95 проценти наспроти 0,3 проценти, додека кај транзиторниот исхемичен напад (ТИА), познат и како „мини-мозочен удар“, стапките биле 0,6 проценти наспроти 0,19 проценти.
Иако апсолутните проценти се релативно ниски, кај лицата со ксантелазма ризикот бил неколкукратно поголем. Разликата меѓу групите со текот на времето постепено се намалувала, но и по пет и по десет години ризикот од сериозни кардиоваскуларни и мозочни настани останувал значително поголем кај лицата со ксантелазма.
Интересно е што појавата на овие настани била слична кај лицата со ксантелазма без оглед на тоа дали имале абнормално високи нивоа на масти во крвта. Тоа сугерира дека холестеролот не е единствениот фактор што ја објаснува забележаната поврзаност. Истражувачите нагласуваат дека самите наслаги околу очите не предизвикуваат инфаркт или мозочен удар.
Наместо тоа, ксантелазмата би можела да биде видлив показател дека кај одредена личност постојат други, можеби сè уште недијагностицирани или недоволно контролирани фактори на кардиоваскуларен ризик. Токму затоа авторите сметаат дека луѓето со ксантелазма би можеле да имаат корист од проценка на кардиоваскуларното здравје, особено кога станува збор за фактори како висок холестерол, висок крвен притисок и други ризици.
Ксантелазмата често се третира од дерматолошки или естетски причини, бидејќи самите наслаги обично не се опасни. Но, новите резултати отвораат можност лекарите да ја искористат нивната појава и како повод за дополнителна проценка на општото здравје.
Редовното следење, здравата исхрана, физичката активност, контролата на крвниот притисок и холестеролот, како и соодветната терапија кога е потребна, можат да помогнат во намалување на ризикот од кардиоваскуларни заболувања. Сепак, една ваква промена околу очите сама по себе не значи дека некој ќе доживее инфаркт или мозочен удар. Истражувањето покажува поврзаност, а не докажува дека ксантелазмата директно ги предизвикува овие состојби.
Авторите сметаат дека понатамошните истражувања треба да утврдат зошто лицата со ксантелазма имаат поголем ризик и како овој вид видлив знак би можел да се користи за порано откривање и контрола на кардиоваскуларните фактори на ризик.
