На 23 октомври 1956 година, мирен студентски протест пред споменикот на Јозеф Бем во Будимпешта го означи почетокот на Унгарската револуција. Барањата за слобода на говор, заминување на советските трупи и враќање на реформистот Имре Наѓ на власт за неколку часа прераснаа во вооружен бунт. Судирот започна откако тајната полиција отвори оган врз толпата пред зградата на радиото, со што протестот премина во урбан отпор против советскиот поредок во Источна Европа.
Попладнето на 23 октомври илјадници студенти излегоа на улиците на Будимпешта. Тие носеа национални знамиња од кои го исекоа комунистичкиот грб, оставајќи чиста дупка во средината – симбол кој веднаш стана белег на движењето. Нивната листа од 16 барања опфаќаше итно повлекување на сите советски трупи, слободни избори со тајно гласање, слобода на говорот и печатот, како и јавно судење за поранешниот сталинистички лидер Матјаш Ракоши.
Толпата брзо порасна на повеќе од 200.000 луѓе пред зградата на парламентот. Демонстрантите подоцна ја урнаа и огромната бронзена статуа на Јосиф Сталин, оставајќи ги само неговите чизми на постаментот.
Пресвртот се случи околу 20 часот, кога партискиот секретар Ерно Геро одржа радио-говор во кој ги нарече демонстрантите шовинисти и непријатели на работничкиот народ. Студентска делегација се обиде да влезе во зградата на унгарското радио за да ги емитува своите барања. Припадниците на државната безбедност (АВХ) ја уапсија делегацијата, а врз граѓаните што се собраа пред објектот фрлија солзавец и отворија оган.
Унгарските војници испратени да го задушат метежот одбија да пукаат. Наместо тоа, војниците им го предадоа оружјето на демонстрантите или самите се приклучија кон бунтот, по што престрелките се проширија низ целиот главен град.
Во текот на ноќта советските оклопни сили добија наредба да влезат во Будимпешта. Унгарските работници и студенти организираа барикади и урбана герила, користејќи рачно изработени молотови коктели против тешките оклопни возила. Силни упоришта беа воспоставени кај киното „Корвин“ и плоштадот „Сена“, каде масовниот граѓански отпор со денови ја задржуваше советската воена интервенција.
Како одговор на притисокот од улицата, Централниот комитет уште истата ноќ го врати Имре Наѓ на премиерската функција. Наѓ најави укинување на еднопартискиот систем, распуштање на АВХ и неутралност на земјата преку напуштање на Варшавскиот пакт, чекори кои директно ја тестираа подготвеноста на Москва да толерира автономија во својата сфера на влијание.
Овој октомвриски отпор има директно историско значење и за просторот на поранешна Југославија. Додека Белград првично покажуваше симпатии кон идеите на Наѓ за сопствен пат кон социјализмот, ескалацијата на советската агресија брзо ја затвори границата и наметна внимателна дипломатска дистанца. По втората, масовна советска офанзива на 4 ноември 1956 година, токму амбасадата на Југославија во Будимпешта беше местото каде што Наѓ и неговите соработници побараа политички азил пред да бидат заробени и подоцна погубени.
Отпорот во Будимпешта покажа дека граѓанскиот бунт за демократски права не може да биде неутрализиран само со идеолошки реформи во рамките на затворен систем.
