Инвестициската банка Goldman Sachs објави алармантна анализа според која глобалните резерви на нафта се приближуваат до најниското ниво во последните осум години. Ескалацијата на конфликтите на Блискиот Исток и блокадата на Ормускиот теснец, според „Reuters“, сериозно ги нарушуваат глобалните синџири на снабдување и предизвикуваат недостиг на гориво на светско ниво.
Според податоците, глобалните резерви моментално покриваат околу 101 ден побарувачка, но се очекува до крајот на мај да паднат на само 98 дена.
Ормускиот теснец – клучна точка на кризата
Главниот двигател на кризата е воената ескалација меѓу Иран и САД, која ја парализираше една од најважните светски поморски рути, Ормускиот теснец. Преку него поминува околу 20% од светската нафта, а неговата блокада ефективно повлече милиони барели дневно од глобалниот пазар.
Тензиите дополнително ескалираа по иранските напади врз бродови и нафтени објекти во Обединетите Арапски Емирати.
IEA предупреди дека сегашната состојба претставува „најголем нарушувачки шок во историјата на глобалната нафта“, и одобри ослободување од 400 милиони барели од стратешките резерви за стабилизација на пазарот. Во исто време, земјите од OPEC+ договорија само ограничено зголемување на производството, што економистите го оценуваат како недоволно за стабилизирање на пазарот.
Брзо празнење на резервите
Податоците покажуваат дека само во март глобалните резерви се намалиле за 85 милиони барели. Goldman Sachs предупредува дека иако целосен колапс на резервите не е веднаш веројатен, брзината на намалување создава ризик од локални и регионални недостиг на гориво. Особено загрижува состојбата со рафинираните горива како бензин, дизел и авионско гориво, каде резервите паднале од 50 на 45 дена покриеност.
Аналитичарите предупредуваат на можен недостиг на авионско гориво во Европа, што би можело да предизвика сериозни нарушувања во авио сообраќајот и туризмот. Цените на нафтата веќе нагло пораснаа, при што Brent достигна над 120 долари по барел, а моментално се движи околу 113 долари.
Инфлација и пад на побарувачката
Високите цени создаваат инфлаторни притисоци на глобално ниво, додека потрошувачката се намалува поради поскапото гориво, феномен познат како „уништување на побарувачката“. IEA веќе ја ревидираше прогнозата за 2026 година, од раст во благ пад, додека Goldman Sachs очекува дополнително намалување на глобалната побарувачка.
Експертите предупредуваат дека светот влегува во период на висока неизвесност, каде брзината на празнење на резервите ќе биде клучен фактор за идната стабилност на енергетските пазари.
