Студентскиот протест во Тирана на 13 октомври прерасна во судири со полицијата пред Министерството за образование, откако дел од демонстрантите фрлаа камења, цигли и други предмети кон зградата и полициските сили. Полицијата употреби солзавец и водени топови, а подоцна соопшти дека 23 лица биле приведени за понатамошна постапка.
Според информациите објавени од албанските медиуми, повикувајќи се на полициското соопштение, во инцидентите биле повредени шест полицајци и една новинарка. Сите седум лица се надвор од животна опасност. Засега нема целосни официјални податоци за бројот на повредени демонстранти, иако на снимките од протестот се гледаат учесници на кои им се укажува медицинска помош.
Од барања за подобро образование до судири пред Министерството
Протестот беше организиран поради незадоволството од условите на универзитетите, трошоците за високото образование, недоволната финансиска поддршка за студентите и ограничените можности за вработување по дипломирањето. Според „Ројтерс“, демонстрациите се дел од поширокото студентско незадоволство во Албанија, при што дел од учесниците ги прошириле барањата и на прашањата за социјалната нееднаквост и владините политики.
Собирот пред Министерството за образование бил најавен за попладневните часови, со повик до студентите од различни градови и до другите граѓани да им се приклучат. Уште пред почетокот на протестот, пред институцијата имало засилено полициско присуство, а во близина бил распореден и воден топ.
Тензиите нагло ескалирале кога дел од демонстрантите ја оштетиле надворешната ограда и влезната порта на Министерството, искршиле прозорци и ја оштетиле фасадата. Според полициската верзија на настаните, кон службениците биле фрлани камења, петарди, тврди предмети и молотови коктели.
Полицијата соопштила дека интервенирала откако демонстрантите не ги послушале повеќекратните повици да престанат со насилните дејствија. „Еуроњуз Албанија“ ја пренесе информацијата за 23 приведени лица и седум повредени, меѓу кои шест полицајци и една новинарка.
Нови тензии и истрага за насилството
По првата полициска интервенција, дел од демонстрантите повторно се собрале во близина на Министерството, по што избиле нови тензии. Полицијата повторно употребила солзавец и водени топови за да ги растера насобраните.
Албанската полиција и обвинителството започнале постапки за идентификување на лицата осомничени за насилство и оштетување на јавниот имот. Од полицијата порачале дека правото на мирен протест ќе биде заштитено, но дека нападите врз луѓе и институции ќе бидат предмет на законска постапка.
Заменичката на премиерот на Албанија, Албана Кочиу, јавно го осудила насилството, оценувајќи дека нападите врз институциите, полицијата и јавниот имот не се прифатлив начин за изразување на студентското незадоволство.
Од друга страна, дел од демонстрантите сметаат дека проблемите одамна ги надминале универзитетските услови. Учесничката Лулјета Кола за „Ројтерс“ зборувала за длабока социјална неправда и јазот меѓу богатите и сиромашните, барајќи суштински промени во системот.
Студентското незадоволство ја отвора и пошироката општествена дебата
Настаните во Тирана се случуваат во период кога незадоволството од образовните системи и условите за младите се изразува и во други европски земји. Во Франција, на пример, протестите поврзани со недостигот од наставници, преполните училници и лошата училишна инфраструктура отворија дебата за состојбата во образованието и одговорот на властите.
Во Албанија, студентските демонстрации се надоврзуваат на подолг период на политичка и општествена мобилизација. Во текот на летото, Тирана веќе беше сцена на антивладини собири и судири, поврзани со протестите што во јавноста беа нарекувани „Фламинго револуција“.
Сепак, протестите од 13 октомври имаат специфичен фокус: студентите, условите за образование и перспективите што земјата им ги нуди на младите по дипломирањето. Барањата за подобри факултетски услови и поголема финансиска поддршка се проширија во поширока дебата за социјалната нееднаквост и довербата во институциите.
Судирите, истовремено, го отворија и прашањето за границата меѓу правото на протест и насилството. Додека властите најавуваат постапки против осомничените за нападите и оштетувањето на јавниот имот, причините поради кои студентите излегоа на улица остануваат важен дел од дебатата за образованието и иднината на младите во Албанија.
