Срната Бамби, пронајдена во Кичевско со тешки повреди од нелегална стапица, деновиве ја вознемири македонската јавност и повторно го отвори прашањето кој се грижи за повредените диви животни во земјата. Според објавите на здружението „Анимал рескју проект“ и медиумските извештаи, станува збор за младо животно, старо околу два месеца, кое било најдено со сериозни повреди на нозете. Случајот е важен не само поради судбината на едно животно, туку и поради сомнежите дека во кичевскиот регион со години се поставуваат нелегални железни стапици.
Потресната приказна за Бамби брзо излезе од рамките на уште еден апел за спасување животно. Таа стана пример за тоа што се случува кога институциите немаат јасен и функционален систем за постапување со повредени диви животни, а товарот паѓа врз здруженија, волонтери, поединци и приватни ветеринарни амбуланти.
Според медиумските извештаи, Бамби била пронајдена со тешки повреди предизвикани од нелегална стапица, а здружението „Анимал рескју проект“ засега одлучило да продолжи со борбата за нејзиниот живот, иако состојбата била опишана како критична. Во јавноста беа објавени информации дека првично се размислувало и за евтаназија, но животното добило уште една шанса.
Зад емотивната реакција на јавноста стои многу поширок проблем. Нелегалните стапици во шумите не избираат жртви. Во нив можат да завршат срни, лисици, кучиња, други диви животни, но и луѓе што се движат низ природа. Токму затоа случајот со Бамби отвора прашања за контролата на шумските подрачја, ловиштата и одговорноста за поставување вакви опасни замки.
Во Македонија со години се предупредува дека недостасува специјализиран центар за рехабилитација на диви животни. Македонското еколошко друштво уште претходно посочи дека системот не е подготвен соодветно да реагира во случаи кога се повредени диви животни и дека во земји како Бугарија и Грција постојат специјализирани центри за ваква грижа.
Таков центар би требало да обезбеди ветеринарна грижа, опоравување, проценка дали животното може да се врати во природа и безбедно згрижување кога тоа не е можно. Во отсуство на таква инфраструктура, секој случај се решава од почеток, преку импровизации, лични контакти, донации и притисок од јавноста.
Ова ги става активистите во тешка положба. Од една страна, тие немаат институционална надлежност да чуваат и лекуваат заштитени диви видови. Од друга страна, ако не реагираат, животните остануваат да страдаат или да умираат во природа. Таа празнина создава правен и морален парадокс: оние што најбрзо реагираат често се токму оние што системот формално не ги препознава како носители на решението.
Случајот е дополнително комплициран затоа што дивите животни, особено заштитените видови, не можат едноставно да се третираат како домашни миленици. За нивно транспортирање, лекување, задржување или евентуално префрлање надвор од државата се потребни дозволи, процедури и институционална координација. Без јасен протокол, секоја одлука станува бавна, ризична и тешка.
Потребата од центар за згрижување на диви животни не е нова. Македонското еколошко друштво уште во 2021 година поддржа иницијатива за отворање центар чија цел би била згрижување на повредени автохтони животни или млади единки останати без родители, на кои им е потребна медицинска помош пред евентуално враќање во природа.
Бамби затоа не е само симбол на една срна што се бори за живот. Таа е симбол на систем кој реагира доцна, без јасни надлежности и без место каде ваквите животни можат да добијат стручна и континуирана грижа.
Прашањето сега не е само дали Бамби ќе преживее. Прашањето е колку други животни страдаат во тишина, далеку од камерите и социјалните мрежи, во стапици што никој навреме не ги открива. И уште поважно: дали овој случај конечно ќе биде доволен поттик институциите да воспостават систем што нема да зависи од среќа, волонтери и јавен притисок.
Доколку државата сака сериозно да зборува за заштита на природата, дивиот свет и биодиверзитетот, тогаш контролата на нелегалните стапици, казнувањето на сторителите и отворањето центар за рехабилитација на диви животни не смеат да останат само тема по уште една потресна приказна. Тие мора да станат институционална обврска.
