Во Македонија во периодот од 2020 до 2025 година евидентирани се 604 деца жртви на сексуална злоупотреба, покажува анализата на Народниот правобранител. Речиси 90 отсто од жртвите се девојчиња, а меѓу нив има деца помали од три години. Институционалниот одговор, според истата анализа, останува недоволен.
Девојчиња сочинуваат 90 отсто од жртвите
Од вкупно 604 евидентирани случаи, 508 се регистрирани во периодот 2020–2024 година, а дополнителни 96 во текот на 2025 година, според анализата на Народниот правобранител. Во периодот 2020–2024, жртви биле 455 девојчиња и 53 момчиња. Во 2025 година, од 96 жртви, 88 се девојчиња и 8 момчиња.
Жртви има и меѓу деца под десет години
Најголем дел од жртвите се на возраст од 11 до 15 години, а над половина од сите случаи се во оваа возрасна група. „Жртви има и меѓу деца под 10 години, а најмладото дете било помало од три години”, изјави Васка Бајрамовска-Мустафа, државен советник во Канцеларијата на Народниот правобранител.
Силување на дете под 15 години е најчестото кривично дело
Меѓу регистрираните случаи, најзастапени се тешки кривични дела: силување на дете под 15 години со 186 случаи, полов напад и силување со 99 случаи и вонбрачен живот со дете со 96 случаи, според истата анализа.
Образовните институции ретко пријавуваат случаи
Случаите најчесто ги пријавуваат родители и здравствени установи. Образовните институции и центрите за социјална работа поретко учествуваат во пријавувањето, наведува Народниот правобранител.
Жртвите се сослушуваат повеќе пати иако законот тоа го забранува
Анализата на Народниот правобранител идентификувала повеќе системски слабости: недоволна координација меѓу институциите, недостиг на специјализирани простории за работа со деца, непостоење на доволен број обучен кадар, и судски постапки кои траат и до две години. Иако законски е предвидено детето да дава изјава само еднаш, во пракса жртвите се сослушуваат повеќе пати.
Правобранителот препорачува воведување на „Барнхаус” модел
Меѓу препораките се наведуваат еднократно сослушување на детето, специјализирани услови за работа со жртви, континуирана обука на стручниот кадар и воведување на „Барнхаус” моделот, интегриран систем за заштита на деца применуван во повеќе европски земји. Регистарот за сторители на вакви дела функционира, но прашањето за дополнителни мерки, информираат од Канцеларијата, сè уште не е регулирано.
