Телото за управување со интернет просторот, ICANN, по пауза од 14 години ја отвора новата рунда за регистрација на врвни интернет домени. Во трката каде почетната пријава чини 227 илјади долари, технолошките гиганти, независните инвеститори и активистичките заедници се борат за зборовите десно од точката. Од комерцијални наставки како .app до иницијативи како .meow и .xxx, дигиталната мапа добива нови адреси според правилата на надзор без цензура.
Интернет корпорацијата за доделени имиња и броеви (ICANN) одлучува за правилата според кои функционираат адресите на веб-страниците и IP адресите. Ова глобално регулаторно тело функционира според принципот на обезбедување стабилност и безбедност на мрежата без наметнување цензура на содржините. Кога Украина во 2022 година побара укинување на пристапот до рускиот домен .ru, организацијата го одби барањето токму поради овие правила.
За секоја нова наставка организацијата наплаќа такса за аплицирање од 227 илјади долари, со цел да ги покрие оперативните трошоци на програмата. Во последната слична рунда во 2012 година, Гугл плати 25 милиони долари на аукција за да го добие доменот .app, победувајќи го Амазон. Сопственоста над наставката овозможува продажба на поддомени преку овластени продавачи за годишен надомест.
Моделот функционира со огромни профити. Компанијата Верисајн, која управува со најпопуларната наставка .com, остварува приход од милијарда и пол долари годишно само за одржување на техничката функционалност на регистарот. Во новата рунда компанијата Нова Регистри, финансирана од приватниот инвеститор Јони Белоусов, најави апликации за повеќе од 200 домени, покривајќи трошоци од десетици милиони долари.
Покрај корпорациите, во постапката учествуваат и активистички организации. Фондацијата „dotMeow“, водена од Аерин Ван Деле и Лорен Томас, поднесе барање за екстензијата .meow, наменета како поддршка за квир заедницата преку суптилен сигнал. Фондацијата собра 137 илјади долари преку платформата Кикстартер од поддржувачи во 40 земји, искористувајќи ги олеснувањата на ICANN за поддршка на апликанти што ги намалија трошоците на околу 55 илјади долари.
Изборот на име што не асоцира веднаш на политичка или сексуална ориентација е стратешки чекор за избегнување приговори. Во 2012 година, Саудиска Арабија поднесе официјален приговор против доменот .gay поради верски и морални причини. Правилата на ICANN наложуваат дека секој приговор мора да се однесува исклучиво на самиот збор, а не на вредностите на организацијата што аплицира. Сите приходи од продажбата на .meow се наменети за проекти на заедницата.
Белгиската фондација намерно го регистрираше седиштето во Европската Унија за податоците на корисниците да бидат заштитени според правилата на GDPR, избегнувајќи ги американските закони за надзор и притисоците од полициските агенции.
Правилата за новите домени се објавени во прирачникот на ICANN, кој има 439 страници и се подготвуваше речиси десет години. Според раководителите на програмата, Марика Конингс и Тереза Свајнхарт, сите двебуквени екстензии остануваат резервирани исклучиво за државите, како што се .me за Црна Гора или .ai за карипскиот остров Ангвила, кој лани оствари речиси половина од државните приходи токму од продажба на домени поврзани со вештачката интелигенција.
Забранети се и трибуквени ознаки што се поклопуваат со кодови на држави, имиња на заштитени трговски марки, како и зборови што се визуелно премногу слични на постоечките, со цел да се спречат измами. Домените што претставуваат географски поими, како .nyc или .paris, бараат задолжително одобрение од локалните градски власти пред да бидат ставени на гласање.
Новите правила предвидуваат и построги ограничувања за спорови меѓу повеќе апликанти за ист збор. Додека во претходната рунда беа дозволени приватни договори и аукции каде губитниците делеа дел од парите, новите прописи забрануваат вакво приватно решавање откако ќе бидат јавно објавени сите пријавени имиња.
