Живееме во време во кое цинизмот често се претставува како зрелост, а надежта како слабост.

Кога ќе кажете дека верувате оти општеството може да биде поправедно, дека војните можат да престанат, дека институциите можат да им служат на граѓаните или дека климатската катастрофа сè уште може да се ублажи, секогаш ќе се најде некој што ќе ве потсети дека сте наивни.

„Таков е светот.“

„Ништо не може да се промени.“

„Сите се исти.“

Овие реченици звучат како мудрост стекната со искуство. Но многу често тие се само друг облик на откажување.

Во мрачни времиња, надежта не значи дека не ја гледаме реалноста. Таа значи дека одбиваме да ја прогласиме неправдата за вечна и неизбежна.

Светот првпат го одбележува Денот на надежта

Обединетите нации го прогласија 12 јули за Меѓународен ден на надежта, со повик надежта да се препознае како сила што ги поврзува луѓето и ги поттикнува мирот, достоинството и општествените промени. Генералното собрание ја усвои резолуцијата на 4 март 2025 година, со 161 глас „за“, еден „против“ и четири воздржани.

Официјалното одбележување доаѓа во период на војни, растечки нееднаквости, климатски екстреми, политичка поларизација и продлабочена недоверба во институциите.

Тоа можеби изгледа како најлош можен момент за разговор за надежта.

Всушност, токму затоа е и најпотребен.

Надежта нема големо значење кога сè оди добро. Таа станува важна кога доказите околу нас велат дека промената е невозможна, а сепак некој решава да продолжи да се бори за неа.

Надежта не значи да се преправаме дека сè е во ред

Да се има надеж не значи да се затворат очите пред страдањето, насилството или неправдата. Не значи да им кажуваме на луѓето што страдаат дека треба само да размислуваат позитивно.

Тоа е токсична позитивност – обид реалните проблеми да се покријат со удобни реченици.

Надежта, напротив, почнува со признавање дека нешто не е во ред.

Таа не вели дека промената сигурно ќе дојде. Вели дека вреди да се дејствува затоа што промената е можна.

Постои огромна разлика меѓу речениците „сè ќе биде добро“ и „ќе направиме сè што можеме да биде подобро“.

Првата е желба. Втората е одлука.

Цинизмот е удобен затоа што не бара ништо од нас

Циничниот човек секогаш може да тврди дека бил во право.

Ако нешто пропадне, ќе каже дека однапред знаел. Ако нешто успее, ќе каже дека промената е привремена, недоволна или мотивирана од погрешни причини.

Цинизмот нè штити од разочарување, но истовремено нè ослободува и од одговорност.

Кога веруваме дека ништо не може да се промени, тогаш не мора да протестираме, да гласаме, да бараме одговорност, да му помогнеме на соседот или да застанеме во одбрана на некого што е нападнат.

Не мора ниту да ризикуваме да изгледаме смешно затоа што сме поверувале во нешто.

Токму поради тоа безнадежноста може да биде политички корисна. Уморните и разочарани луѓе полесно ја прифаќаат неправдата како природна состојба. Ако се убедени дека сите политичари се исти, дека сите институции се корумпирани и дека секој отпор е бесмислен, власта повеќе не мора ни да ги убедува дека е добра.

Доволно е да ги убеди дека нема алтернатива.

Речиси секоја голема промена почнала како „нереална“ идеја

Правата што денес ги сметаме за нормални некогаш изгледале невозможни.

Правото на глас за жените, укинувањето на ропството, работничките права, деколонизацијата, расната еднаквост и правото луѓето слободно да го изберат својот живот не биле подарени од оние што ја имале моќта.

За нив се бореле луѓе кои живееле во време кога шансите за успех изгледале минимални.

Тие немале доказ дека ќе победат. Имале уверување дека постојниот свет не е единствениот можен свет.

Од денешна перспектива лесно е историските промени да се гледаат како неизбежни. Но за луѓето што ги започнувале тие борби, ништо не било сигурно. Можеле да бидат исмеани, прогонети, затворени или убиени.

Надежта не им гарантирала победа. Им дала причина да не се откажат.

Надежта без дејствување останува само убава мисла

Меѓународниот ден на надежта нема смисла доколку остане уште еден датум во календарот на Обединетите нации.

Надежта станува важна само кога се претвора во постапка.

Тоа може да биде голем јавен чин, но многу почесто почнува со нешто мало: да се одбие говорот на омраза, да се заштити колега, да се пријави неправда, да се поддржи независен медиум, да се гласа, да се волонтира или да се одбие удобната тишина.

Не секој човек може да го промени светот. Но секој човек влијае врз мал дел од светот во кој живее.

Надежта не бара од нас да веруваме дека можеме сами да решиме сè. Бара да не го користиме фактот што не можеме сè како оправдување да не направиме ништо.

Да се надеваме значи да одбиеме да им ја подариме иднината

Мрачните времиња не се мрачни само поради она што се случува. Тие стануваат уште помрачни кога луѓето ќе престанат да веруваат дека нешто друго е можно.

Тогаш насилството станува нормално, корупцијата се претвора во фолклор, а неправдата во нешто со кое наводно мора да научиме да живееме. Надежта ја нарушува таа удобна приказна.

Таа вели дека гладот не е природен, дека војната не е судбина, дека сиромаштијата не е карактерна мана и дека човековите права не се луксуз само за мирни времиња.

Таа не ветува лесна победа. Понекогаш не ветува победа воопшто.

Но нè потсетува дека иднината не им припаѓа автоматски на најгласните, најбогатите или најнасилните. Таа ќе им припадне и на оние што ќе одбијат однапред да им ја предадат.

Во мрачни времиња, надежта не е детско уверување дека доброто секогаш победува.

Таа е храбра и свесна одлука дека, иако победата не е загарантирана, вреди да се застане на страната на доброто.