На 5 јули 1687 година, Исак Њутн ја објавил монументалната книга „Philosophiae Naturalis Principia Mathematica”, позната едноставно како „Принципиа”. Во неа се содржани трите закони за движење и законот за универзалната гравитација, основата на класичната физика и астрономија. „Принципиа” денес широко се смета за едно од најголемите, ако не и за најголемото научно дело кое некогаш е напишано.
Сè започнало со чума и паднато јаболко
Кога во 1666 година чумата го затворила Универзитетот Кембриџ, каде Њутн бил студент, тој бил принуден да се пресели на село. Таму поминал две години разработувајќи ги голем дел од своите најголеми принципи и теореми, вклучувајќи ги основите за разбирање на гравитацијата. Легендата за јаболкото кое паднало пред него и го инспирирало потекнува токму од тој период.
Во 1684 година, прашање од астрономот Едмонд Хали за орбитите на планетите го поттикнало Њутн да ја прошири таа претходна работа. Во ноември истата година напишал краток трактат наречен „De Motu” — За движење а во наредните две и пол години „De Motu” еволуирал во „Принципиа”.
Кралското друштво немало пари, Хали платил сам
На 28 април 1686 година, Кралското друштво го примило ракописот на Книга I од „Принципиа” и одлучило да го објави Њутновото дело. Но друштвото имало финансиски проблеми, Хали ги платил трошоците за печатење од сопствен џеб.
Тиражот на првото издание се проценува меѓу 250 и 400 примероци. Денес во светот постојат само 189 преживеани примероци од првото издание, а само четири содржат белешки напишани со рака од самиот Њутн.
Три закони кои се уште се учат насекаде
„Принципиа” е напишана на латински и содржи три тома. Во неа се изложени Њутновите закони за движење и законот за универзалната гравитација. Таа ги формира математичките основи на теоријата на класичната механика.
Трите закони на Њутн, кои денес се дел од секоја средношколска програма по физика, се: телото останува во мирување или рамномерно движење ако не делува надворешна сила; силата е еднаква на масата помножена со забрзувањето; на секоја акција одговара еднаква и спротивна реакција. Концептот за гравитација на Њутн тргнал против вековната грчка филозофска традиција на поделба на универзумот на „небото” и „земјата” со различни закони за секоја. Тој го поминал тоа со постулирање дека истата гравитациска сила се применува насекаде.
Наследството: од топови до GPS сателити
Без „Принципиа” нема балистика, нема класична механика, нема прва индустриска револуција. Без Њутновите закони нема ниту Ајнштајнова теорија на релативноста, бидејќи Ајнштајн ги надградил, а не ги заменил. Законите на Њутн и денес се доволни за пресметување на траекториите на вселенски сонди, орбитите на сателитите и патеките на балистички проектили. NASA ги користела Њутновите равенки за да го испрати Аполо на Месечината во 1969 година.
Книгата е опишувана како „најголемото научно дело во историјата” и „врвниот израз во човечката мисла на способноста на умот да го задржи универзумот”. Тоа е зборувано за книга чиј прв тираж броeл помалку примероци отколку просечен македонски факултет денес.
