Истражување на „РИ/МАКС“ покажува дека Европејците во просек го купуваат првиот дом на 31,3 години, но разликите меѓу земјите се големи.
Купувањето прв дом станува сè поголем предизвик за младите низ Европа. Според истражувањето „Европски трендови во домувањето 2025“ на „РИ/МАКС“, просечната возраст на која Европејците ја купуваат својата прва недвижност е 31,3 години. Најрано до сопствен дом доаѓаат жителите на Малта, во просек на 28 години, додека во Швајцарија и Грција првата недвижност најчесто се купува на 34,7 години.
Податоците покажуваат дека Европа нема единствен модел кога станува збор за сопствен дом. Во некои земји младите релативно рано влегуваат на пазарот на недвижности, додека во други купувањето се одложува поради високите цени, поскапите кредити, слабата достапност на станови или поинакви животни навики.
Според податоците што ги пренесува „Јуроњуз“, помалку од седум од десет домаќинства во Европската Унија живеат во сопствен дом. Во 2025 година, 68,5 проценти од домаќинствата во ЕУ поседувале недвижност, што е пад во споредба со 2010 година. Овој тренд покажува дека сопственоста на дом, иако сè уште е доминантна во голем дел од Европа, станува потешко достижна за дел од населението.
Меѓу земјите каде младите најрано купуваат прв дом е Обединетото Кралство. Таму просечната возраст е 28,4 години, што е меѓу најниските вредности во истражувањето. Една од причините е високото ниво на семејна финансиска поддршка: повеќе од половина од младите на возраст од 18 до 34 години добиваат помош од семејството, преку подарок во пари или наследство.
Спротивен пример е Германија, каде првиот дом се купува во просек на 33,6 години. Таму изнајмувањето е широко прифатено како долгорочно решение, а голем дел од младите не чувствуваат ист притисок рано да станат сопственици. Во германскиот модел, домот под кирија не се гледа нужно како привремена фаза, туку како нормален и стабилен начин на живеење.
Хрватска е над европскиот просек, со просечна возраст од 32,1 година при купување на првата недвижност. Слична состојба има и во Словенија, Полска, Чешка и Бугарија, каде младите подоцна влегуваат на пазарот на недвижности во споредба со земјите што се на врвот на листата.
По Малта, меѓу земјите каде првиот дом најчесто се купува порано се и Унгарија, Холандија, Австрија, Португалија и Финска. Во овие земји просечната возраст за купување прва недвижност е под или околу 30 години, иако причините се различни — од семејна поддршка и достапност на кредити, до културни очекувања поврзани со сопственоста.
Најдоцна до прв дом доаѓаат граѓаните на Швајцарија, Грција и Турција. Во овие земји значителен дел од населението станува сопственик на прва недвижност дури по 34. или 35. година, што покажува колку голема улога имаат локалните услови на пазарот.
Експертите посочуваат дека возраста на која некој го купува првиот дом не зависи само од цената на недвижностите. Важни се и висината на платите, каматните стапки, достапноста на кредити, семејната поддршка, како и тоа дали изнајмувањето во една земја се смета за привремено или сосема нормално долгорочно решение.
Затоа прашањето „кога младите купуваат дом“ всушност открива многу повеќе од состојбата на пазарот на недвижности. Тоа зборува за економската сигурност на младите, за нееднаквоста меѓу генерациите и за тоа колку е реална идејата дека сопствениот дом е достижен чекор во раната зрелост.
