Но дали поголемиот внес навистина значи повеќе мускули и подобро здравје? Научниците предупредуваат дека одговорот зависи од возраста, физичката активност и здравствената состојба.
Протеини во кафе, јогурт, чоколади, десерти и дури во производи што традиционално не се поврзуваат со спортската исхрана. Индустријата за храна сè почесто го користи зборот „протеин“ како симбол за здрав живот, добра физичка форма и поголема енергија.
Но во последните години се отвора и прашањето дали опседнатоста со протеините оди предалеку.
Нова систематска анализа на истражувања за високопротеинската исхрана, објавена во 2026 година, повторно го насочи вниманието кон влијанието на големиот внес на протеини врз организмот, особено врз функцијата на бубрезите.
Колку протеини навистина ни се потребни?
За просечно здраво возрасно лице, основниот препорачан внес е околу 0,8 грама протеини на килограм телесна тежина дневно.
Тоа значи дека лице со тежина од 60 килограми има основна дневна потреба од приближно 48 грама протеини, додека за лице од 75 килограми таа изнесува околу 60 грама.
Но ова е основна препорака, а не оптимална количина за сите луѓе.
Лицата што редовно тренираат, особено со тежини, често имаат потреба од поголем внес. Во спортската исхрана вообичаено се препорачуваат приближно 1,2 до 2 грама на килограм телесна тежина, зависно од видот и интензитетот на активноста.
Поголем внес може да биде корисен и кај одредени повозрасни лица, но потребите треба да се проценат индивидуално.
Дали премногу протеини ги оштетуваат бубрезите?
Ова е едно од најчестите прашања поврзани со високопротеинската исхрана.
Бубрезите имаат важна улога во отстранувањето на отпадните материи што се создаваат при метаболизмот на протеините.
Научните истражувања покажуваат дека високопротеинската исхрана може да ја зголеми стапката на филтрација во бубрезите, но оваа промена не е автоматски доказ за нивно оштетување.
Систематска анализа на рандомизирани истражувања објавена во 2026 година го разгледува токму ова прашање кај возрасни лица без хронично бубрежно заболување.
Постојните научни докази не дозволуваат едноставен заклучок дека повисокиот внес на протеини сам по себе предизвикува оштетување на бубрезите кај здрави лица.
Сепак, кај луѓето со хронично бубрежно заболување, веќе нарушена бубрежна функција или други медицински состојби, количината протеини треба да се усогласи со препораките на лекар или нутриционист.
Повеќе протеини не значи автоматски повеќе мускули
Една од најголемите заблуди е дека секое дополнително количество протеини автоматски придонесува за создавање мускулна маса.
Растот на мускулите зависи од повеќе фактори, меѓу кои тренингот, вкупниот внес на енергија, квалитетот на исхраната и одморот.
Протеините се неопходни за обновување и градење на мускулното ткиво, но доколку организмот веќе добива доволна количина, дополнителните суплементи не мора да донесат дополнителна корист.
Особено кај луѓето што не тренираат интензивно, скапите протеински производи често не се неопходни.
Протеински бар или обичен оброк?
Протеините природно се присутни во многу намирници: јајца, месо, риба, млечни производи, грав, леќа, соја и јаткасти плодови.
Со разновидна исхрана, повеќето здрави луѓе можат да ги задоволат своите потреби без дополнителни прашоци и шејкови.
Покрај количината протеини, важно е и што друго содржи храната.
На пример, мешунките обезбедуваат влакна и други корисни хранливи материи, додека некои индустриски протеински производи содржат многу засладувачи, заситени масти или дополнителни калории.
Кога протеинските суплементи имаат смисла?
Протеинските додатоци можат да бидат практични за спортисти, луѓе со зголемени нутритивни потреби или лица што тешко внесуваат доволно протеини преку храната.
Но за повеќето луѓе тие не се задолжителен дел од здравата исхрана.
Експертите советуваат вниманието да се насочи кон разновидноста на оброците и вистинските потреби на организмот, наместо кон што поголема бројка на протеини на пакувањето.
