Но докторот Ксанд ван Тулекен, автор на новата книга „Make Me Well“, предупредува дека многу популарни производи се продаваат со ветувања што не се доволно поткрепени со научни докази.
Колаген за помлада кожа, куркума против воспаленија, витамини за поголема енергија и различни додатоци за подобар имунитет. Социјалните мрежи се преплавени со совети за суплементи што наводно можат да го подобрат речиси секој аспект од здравјето.
Но колку од овие ветувања се научно потврдени?
Британскиот доктор и телевизиски водител Ксанд ван Тулекен се обидува да одговори токму на ова прашање во својата книга „Make Me Well: A Quest to Understand the Confusing World of Wellness“.
Книгата, за која „Гардијан“ објави рецензија на 16 октомври 2026 година, ги истражува научните докази зад индустријата за додатоци во исхраната и популарните здравствени трендови.
Колагенот стана голем бизнис
Колагенот е една од најпопуларните состојки во производите за убавина.
Се продава како прашок, напиток, капсула или гумени бонбони, со ветувања дека ќе ги намали брчките, ќе ја подобри еластичноста на кожата и ќе ги зајакне косата и ноктите.
Колагенот навистина е важен структурен протеин во човечкото тело.
Но од тоа не произлегува дека секој додаток со колаген автоматски ќе ја подобри кожата.
Одредени истражувања укажуваат на можни придобивки од специфични колагенски препарати, но резултатите зависат од формулацијата, дозата и квалитетот на истражувањето.
Ван Тулекен го истражува и начинот на кој колагенот станал исклучително профитабилен производ, со голема разлика меѓу цената на суровините и конечната малопродажна цена.
Посебно внимание посветува на таканаречениот еџиао, традиционален производ од магарешка кожа, чија зголемена побарувачка создава етички и еколошки проблеми.
Дали куркумата навистина е чудотворна?
Куркумата со години се претставува како природен производ со широк спектар на здравствени придобивки.
Нејзината активна состојка, куркуминот, е предмет на бројни научни истражувања поради можните противвоспалителни својства.
Но резултатите од лабораториските испитувања не можат автоматски да се пренесат на луѓето.
Дополнителен проблем е што куркуминот има ограничена апсорпција во организмот, а различните суплементи содржат различни концентрации и комбинации од состојки.
Иако постојат истражувања што укажуваат на можни придобивки за одредени состојби, не е оправдано куркумата да се претставува како универзално средство за превенција или лекување болести.
Витаминот Д е важен, но не е решение за сè
Витаминот Д е неопходен за здравјето на коските и нормалното функционирање на организмот.
Неговиот недостаток може да предизвика сериозни здравствени последици.
Но Ван Тулекен предупредува дека во јавноста често се преувеличуваат придобивките од земањето витамин Д кај луѓе што немаат недостаток.
Со години се истражува дали дополнителниот внес може да спречи различни заболувања, но голем дел од првичните ветувања не добиле доволно убедлива потврда во поголеми клинички истражувања.
Сепак, тоа не значи дека суплементацијата е непотребна за сите. Во некои земји здравствените институции препорачуваат дополнителен витамин Д во зимските месеци или кај ризични групи.
Како социјалните мрежи го менуваат здравјето?
Една од најголемите промени во последните години е начинот на кој се рекламираат производите за здравје.
Инфлуенсерите честопати ги претставуваат сопствените искуства како доказ за ефикасноста на некој суплемент.
Но личното искуство не е исто што и научно истражување.
Ван Тулекен посочува дека дел од индустријата се потпира на студии финансирани од производителите, маркетинг со научен призвук и ветувања што потрошувачите тешко можат да ги проверат.
Затоа пред купување треба да се постават неколку едноставни прашања: за кого е наменет производот, дали придобивките се докажани и дали воопшто постои потреба од дополнителен внес?
Здравјето не се купува во шишенце
Основната порака на книгата е дека најважните навики за добро здравје често се многу поедноставни од трендовите што се продаваат на интернет.
Разновидната исхрана, физичката активност, доволното спиење и одржувањето социјални контакти имаат значајна улога во долгорочното здравје.
Тоа не значи дека сите суплементи се бескорисни. За луѓе со потврден недостаток на одредени витамини или минерали, или со конкретни здравствени потреби, тие можат да бидат важен дел од третманот.
Но не постои додаток во исхраната што може да ги замени основните здрави навики.
А во време кога индустријата за wellness производи продава сè поскапи решенија, можеби најважното прашање е дали купуваме нешто што навистина ни е потребно или само убедливо ветување.
