Истражување на институтот „Аленсбах“ покажува дека високите кирии станале сериозен финансиски товар за 52 проценти од потстанарите во Германија, а стравот од уште поскапи договори ги одвраќа од преселба.

Кириите во Германија стануваат сè поголем финансиски товар за потстанарите, покажува истражување на институтот „Аленсбах“, спроведено по нарачка на компанијата за недвижности „Хајмштаден“. Според резултатите, 52 проценти од испитаниците ја оценуваат киријата како голем или многу голем финансиски товар, а токму стравот од повисоки цени при нов договор ги тера многумина да останат во истиот стан подолго отколку што планирале.

Просечното време на живеење во ист изнајмен дом во Германија сега достигнува 18 години. Тоа покажува дека пазарот на изнајмување станува сè помалку подвижен: луѓето можеби сакаат да се преселат, но се плашат дека новиот договор ќе значи значително повисока месечна кирија.

Станарите остануваат подолго во истите станови

Пред десет години, 40 проценти од станарите живееле во истиот стан помалку од пет години. Денес такво кратко времетраење на најам пријавуваат само 26 проценти од испитаниците.

Истовремено, расте бројот на оние кои остануваат во ист дом најмалку две децении. Уделот на станари што живеат во ист стан 20 години или подолго се искачил на 24 проценти, што е за шест процентни поени повеќе отколку во 2019 година.

Оваа промена не значи дека сите станари се целосно задоволни од своите услови, туку дека многумина немаат реална финансиска можност да ризикуваат преселба. На пазар каде што новите договори се многу поскапи, останувањето во стар стан станува форма на заштита.

Новите договори се најголемиот проблем

Кога се пресметуваат и дополнителните трошоци, потстанарите во Германија денес плаќаат просечно 807 евра месечно за стан, што е околу 20 проценти повеќе од претходно наведениот просек.

Но најголемиот притисок доаѓа од новите договори за изнајмување. Во големите градови цените за нов најам пораснале драстично во споредба со 2016 година. Во Хамбург и Минхен новите кирии се повисоки речиси 50 проценти, додека во Берлин растот е околу 66 проценти.

Токму Берлин останува симбол на германската станбена криза. Градот со години се соочува со силна побарувачка, недостиг на достапни станови и политички дебати околу контролата на кириите и улогата на големите компании за недвижности.

Германија е земја на станари

Проблемот со кириите е особено важен затоа што Германија има највисок удел на луѓе што живеат под кирија во Европската Унија. Според податоци на германската статистичка служба, во 2025 година 52,8 проценти од населението во Германија живеело во изнајмено живеалиште, што е највисок удел во ЕУ.

Тоа значи дека растот на кириите не погодува мала група, туку значителен дел од населението. Кога кириите растат побрзо од приходите, притисокот се прелева врз целокупниот животен стандард: помалку пари остануваат за храна, транспорт, образование, здравје и штедење.

Задоволни од становите, незадоволни од цените

И покрај финансискиот притисок, 83 проценти од потстанарите во истражувањето изјавиле дека се задоволни од становите во кои живеат. Најдобри оценки добиле локацијата на зградата, распоредот на станот и достапноста на топла вода.

Најмногу забелешки, пак, има за недостигот на паркинг-места, потрошувачката на енергија и висината на киријата. Ова покажува дека проблемот не е секогаш во квалитетот на самото живеалиште, туку во цената што станарите мора да ја плаќаат за да останат таму.

Дебата за големите сопственици на недвижности

Истражувањето покажува и дека околу една четвртина од испитаниците сметаат дека би било оправдано одземање имот од големи сопственици на недвижности, додека 34 проценти се против таква мерка.

Ова прашање со години е дел од политичката дебата во Германија, особено во Берлин, каде што големите компании за недвижности управуваат со значителен број станови. Поддржувачите на построги мерки тврдат дека пазарот не може сам да обезбеди достапно домување, додека противниците предупредуваат дека таквите политики можат да ја намалат инвестицијата во нови станови.

Станбената криза станува социјално прашање

Растот на кириите во Германија веќе не е само проблем на луѓето со најниски приходи. Тој сè повеќе ја погодува и средната класа, особено во големите градови каде што преселбата може да значи драматично повисок месечен трошок.

Паралелно со истражувањето на „Аленсбах“, други анализи предупредуваат дека милиони домаќинства во Германија се преоптоварени со трошоци за домување. Според студија објавена на почетокот на јуни, речиси седум милиони домаќинства што живеат под кирија се финансиски преоптоварени со трошоците за домување, а околу 3,2 милиони трошат повеќе од 40 проценти од нето-приходите на домување.

Затоа германскиот пазар на кирии станува едно од клучните социјални и политички прашања. Кога луѓето остануваат во станови не затоа што сакаат, туку затоа што се плашат од поскап договор, тоа е знак дека пазарот повеќе не им нуди вистински избор.